مباحثى پيرامون معارف قرآن كريم - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٤٤ - علم و موهبت عقل
دارد، علم معتقد است فشار، انفجار توليد مىكند و دلايل انفجارات معيّنى را براى ما روشن مىسازد كه از فشارهايى قوى ناشى شده است.
بسيار خوب، حال چگونه مىتوانيم به اين حقيقت پى بريم كه هر فشارى، انفجار توليد مىكند و حال آن كه تنها برخى از اقسام فشار و پارهاى از مصاديق آن را ديدهايم؟ و چگونه يقين پيدا كردهايم كه اين انفجار از فشار ناشى مىشود؟ آيا جز اين است كه هزار فشار را در شرايط مختلف مشاهده كردهايم كه هريك موجب انفجار شده است و با ملاكهاى عقلى خود پى بردهايم كه هرگونه فشار مشابهى را كه ديدهايم موجب ظهور انفجار خواهد شد و اگر اين ملاكها نمىبود نمىتوانستيم نسبت به دليل انفجار يقين يابيم و حتّى نمىفهميديم كه انفجار دليلى دارد، زيرا خود دليل نيز تابع ملاكهاى عقلى است كه براساس آن هر پديدهاى سبب و نتيجهاى دارد.
نتيجه سخن آن كه نيروى ايمان نسبت به معارفمان ما را وامىدارد كه به عقل خود عميقاً ايمان آوريم، زيرا عقل اصل هرگونه شناختى در ماست.
سوم- اگر اين ملاكهاى عقلى نمىبود نمىتوانستيم نسبت به صحّت احساس خود ايمان آوريم. حال اندكى بينديشيم، ما به صحّت چشمان خود در آنچه مىبينيم ايمان داريم ولى فرض ديگرى وجود دارد كه اين احساس را كاذب مىداند (چنانچه برخى از