در ميان فلاسفه پيرامون طبيعت وجود مناقشه‌اى سخت درگرفته است كه موجب شده برخى از آنها آراء نادر و غريبى را بياورند نظير اين‌قول كه در محدوده تحقّق چيزى جز «وجود» يعنى «خدا و مخلوق يافت» نمى‌شود و همه تحوّلات در اين محدوده صورت مى‌پذيرد.

طرفداران اين نظريه به دو گروه تقسيم شده‌اند: گروهى كه به عظمت خدا ايمان دارند ولى قدرت هميشگى او در هستى را باور ندارند و مى‌گويند: خداوند در درجه عالى وجود قرار دارد- خداوند والاتر از آن است كه اين عدّه مى‌پندارند- و مخلوقات در درجه پايين قرار دارند و خلقت و آفرينش تنها نزول از درجه پايين است. اين عدّه همان فلاسفه مشّاء و متكلّمان طرفدار ايشانند.

گروه ديگر به علم و قدرت خدا نسبت به هر پديده ايمان دارند ولى عظمت را از خداوند سبحان سلب مى‌كنند و مى‌گويند: هر چيزى اعمّ از كوچك، بزرگ، گرانبها و كم بها همان خداست و هرگز تفاوتى ميان خدا و مخلوقاتش نيست، بلكه مفهوم خلق حجابى ميان خدا و خود خداست زيرا خدا جز خلقش نيست. اين عدّه همان رواقيّون و مذاهب صوفيّه پيرو آنها مى‌باشند.

قرآن مذهب جديدى را به ارمغان آورد كه نمايانگر توحيد به دور از شرك و انكار است. قرآن مى‌گويد:

(سَبَّحَ للَّهِ مَا فِي السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ* لَهُ مُلْكُ‌