تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١ - نشانههاى دوزخيان!

سپس صفات گروه دوزخى را در سه جمله خلاصه مى‌كند: نخست اينكه" آنها قلبهايى دارند كه با آن درك و انديشه نمى‌كنند" (لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها).

بارها گفته‌ايم كه قلب در اصطلاح قرآن به معنى روح و فكر و نيروى عقل است يعنى با اينكه استعداد تفكر دارند و همچون بهائم و چهار پايان فاقد شعور نيستند در عين حال از اين وسيله سعادت بهره نمى‌گيرند و فكر نمى‌كنند، در عوامل و نتائج حوادث انديشه نمى‌نمايند و اين وسيله بزرگ رهايى از چنگال هر گونه بدبختى را بلا استفاده در گوشه‌اى از وجودشان رها مى‌سازند.

ديگر اينكه" چشمهاى روشن و حقيقت بين دارند اما با آنها چهره حقايق را نمى‌نگرند و همچون نابينايان از كنار آنها مى‌گذرند" (وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها).

سوم اينكه" با داشتن گوش سالم، سخنان حق را نمى‌شنوند" و همچون كران خود را از شنيدن حرف حق محروم مى‌سازند (وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها).

" اينها در حقيقت همچون چهار پايانند" چرا كه امتياز آدمى از چهار پايان در فكر بيدار و چشم بينا و گوش شنوا است كه متاسفانه آنها همه را از دست داده‌اند (أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ‌).

" بلكه آنها از چهار پايان گمراهتر و پست‌تر مى‌باشند" (بَلْ هُمْ أَضَلُ‌).

چرا كه چهارپايان داراى اين استعدادها و امكانات نيستند، ولى آنها با داشتن عقل سالم و چشم بينا و گوش شنوا امكان همه گونه ترقى و تكامل را دارند، اما بر اثر هوا پرستى و گرايش به پستيها اين استعدادها را بلا استفاده مى‌گذارند، و بدبختى بزرگ آنان از همين جا آغاز مى‌گردد.

" آنها افراد غافل و بيخبرى هستند" و به همين جهت در بيراهه‌هاى زندگى سرگردانند (أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ‌).