تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٣ - تفسير به شتر نگاه كن كه خود آيتى است!

را با تذكرات خويش به اهداف خلقت و آفرينش آشنا ساز، و راه قرب خدا را به آنها نشان ده، و در مسير تكامل رهبر و راهنمايشان باش.

البته راه كمال در صورتى پيموده مى‌شود كه با ميل و اراده و اختيار همراه باشد، و گرنه تكامل اجبارى سخنى بى‌مفهوم است، تو هرگز نمى‌توانى آنها را مجبور سازى، و اگر هم مى‌توانستى فايده‌اى نداشت.

بعضى تصور كرده‌اند كه اين دستور قبل از نزول فرمان" جهاد" بوده، و با نزول حكم جهاد نسخ شد.

چه اشتباه بزرگى؟ مساله تذكر و تبليغ پيامبر ص از نخستين روز شروع شد، و تا آخرين دقيقه حيات آن حضرت ادامه داشت، و بعد از او نيز به وسيله جانشينان معصوم و علماى دين تداوم داشته و خواهد داشت اين مطلبى نسخ شدنى نيست، همچنين عدم اجبار مردم بر ايمان نيز يك اصل ثابت است، و هدف جهاد عمده مبارزه با طغيانگران و برداشتن موانع از راه مردم حق طلب است.

اين مطلب شبيه چيزى است كه در آيه ٨٠ سوره نساء آمده است كه مى‌گويد:

وَ مَنْ تَوَلَّى فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً:" هر كس روى‌گردان شود ما تو را مسئول آنها قرار نداديم" و آيه ١٠٧ انعام، و ٤٨ شورى كه همين معنى را بازگو مى‌كند.

" مصيطر" از ماده" سطر" به معنى همان سطور كتاب است و" مسيطر" كسى است كه سطربندى مى‌كند، و سطور كتاب را تنظيم مى‌نمايد، سپس به عنوان هر شخصى كه بر چيزى مسلط باشد، و خطوط آن را تنظيم كند، يا او را به اجبار وادار بر انجام كارى نمايد اطلاق شده است.