تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٢ - تفسير به شتر نگاه كن كه خود آيتى است!

به زير پاى خود نظر مى‌افكندند چيزى جز زمين وجود نداشت، گويى خداوند مى‌خواهد به آنها دستور انديشه كردن دهد، انديشه‌اى به هنگام تنهايى كه طبعا بر محور اين چهار چيز دور مى‌زند" [١] ولى اگر بخواهيم نظر را از محيط زندگى محدود عرب برداريم و در جوى وسيعتر به انديشه پردازيم، مى‌توان گفت: امور چهارگانه‌اى كه در آيات فوق آمده زير بناى زندگى انسان را تشكيل مى‌دهد:

آسمان كانون نور است و باران و هوا، و زمين مركز پرورش انواع مواد غذايى كوه‌ها رمز آرامش و ذخيره آب و مواد معدنى، و شتر نمونه روشنى از چهارپايان اهلى كه در اختيار بشر قرار دارد.

به اين ترتيب هم مسائل كشاورزى، هم دامدارى و هم صنعتى در اين امور چهارگانه نهفته شده است، و انديشه در اين نعمتهاى گوناگون، خواه ناخواه انسان را به شكر منعم وامى‌دارد، و شكر منعم او را به معرفت اللَّه و شناخت خالق نعمت دعوت مى‌كند.

" اكنون كه چنين است آنها را يادآورى كن، تو فقط يادآورى كننده‌اى" (فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ).

آرى آفرينش آسمان و زمين و كوه‌ها و حيوانات نشان مى‌دهد كه اين عالم بى‌حساب نيست، و آفرينش انسان نيز هدفى داشته، اكنون كه چنين است آنها

[١]" تفسير فخر رازى" جلد ٣١ صفحه ١٥٨.