تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢ - تفسير جهنم كمينگاه بزرگ!

است و هم به معنى" عدم ترس و وحشت" اصولا انسان وقتى اميد و انتظار كيفر داشته باشد طبعا مى‌ترسد، و اگر نداشته باشد نمى‌ترسد و اين دو لازم و ملزوم يكديگرند، لذا آنان كه اميد به حساب نداشته باشند ترسى هم ندارند.

تعبير به" ان" كه براى تاكيد است و" كانوا" كه استمرار در ماضى را بيان مى‌كند و" حسابا" كه به صورت نكره بعد از نفى ذكر شده و معنى عموم را مى‌دهد، همه بيانگر اين واقعيت است كه آنها مطلقا و هرگز هيچگونه انتظار و ترسى از حساب و كتاب نداشتند، يا به تعبير ديگر حساب روز قيامت را به دست فراموشى سپرده، و از برنامه زندگى خود كاملا حذف كرده بودند، و طبيعى است كه چنين افرادى، آلوده چنان گناهان عظيمى شوند، و سرانجام گرفتار اين عذابهاى سخت و دردناك.

*** و لذا بلافاصله مى‌افزايد:" آنها آيات ما را به كلى تكذيب كردند" (وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا كِذَّاباً) [١] هواى نفس آن چنان بر آنها چيره شده بود كه همه آيات بيدارگر الهى را شديدا انكار كردند، تا به هوسهاى سركش خود ادامه دهند، و به خواسته‌ها و تمنيات نامشروع خويش لباس عمل بپوشاند.

پيداست كه آيات در اينجا معنى وسيع و گسترده‌اى دارد كه همه آيات توحيد و نبوت و تشريع و تكوين، و معجزات انبيا و احكام و سنن را شامل مى‌شود، و با توجه به تكذيب اينهمه نشانه‌ها و آيات الهى كه جهان تكوين و تشريع را پر

---

[١]" كذاب" (به كسر كاف) يكى از صيغه‌هاى مصدر باب تفعيل، به معنى تكذيب است، بعضى از ارباب لغت نيز گفته‌اند: مصدر ثلاثى مجرد و معادل" كذب" است و به هر حال" مفعول مطلق" است براى" كذبوا" كه براى تاكيد آمده.