تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٢ - تفسير آن زمان كه نظام جهان درهم ريزد!

(بنا بر اينكه منظور مردگان مدفون در زمين باشد كه يكى از تفسيرهاى مشهور اين آيه است) و يا شبيه چيزى كه در سوره" نازعات" آيه ١٣ و ١٤ آمده است:

فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ:" تنها يك صيحه خواهد بود و به دنبال آن ناگهان همگى بر صفحه زمين ظاهر مى‌شوند.

همه اين تعبيرات نشان مى‌دهد كه زنده شدن و خارج گشتن مردگان از قبرها سريع و ناگهانى صورت مى‌گيرد.

آرى آن روز حجابها كنار مى‌رود، پرده‌هاى غرور و غفلت دريده مى‌شود، و حقايق جهان عريان و آشكار مى‌گردد، و از آنجا كه آن روز" يوم البروز" است همه چيز بارز و ظاهر مى‌شود، و در آنجا است كه انسان تمامى اعمال خود را مى‌بيند و از نيك و بد آن آگاه مى‌شود، چه اعمالى را كه از قبل فرستاده، و چه كارهايى كه آثارش بعد از او در دنيا باقيمانده، و نتائجش به او رسيده است، مانند خيرات و صدقات جاريه، و بناها و آثارى كه براى مقاصد رحمانى يا شيطانى ساخته، و از خود بجا نهاده است، و يا كتابها و آثار علمى و غير علمى كه براى مقاصد نيك و بد تحرير يافته، و بعد از او مورد بهره‌بردارى ديگران قرار گرفته است، همچنين سنتهاى نيك و بد كه اقوامى را به دنبال خود كشانيده.

اينها است نمونه‌هايى كه از كارهايى كه نتائجش بعد از انسان به او مى‌رسد و مصداق" اخرت" در آيه فوق است.

درست كه انسان در اين دنيا نيز اجمالا از اعمال خود با خبر است، ولى‌