ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٨٧ - مقصود از اينكه فرمود مؤمنان به خدا و رسل نزد پروردگارشان صديقين و شهدايند

(لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ)- ضمير در لهم به مؤمنين و دو ضمير اجرهم و نورهم به صديقين و شهدا برمى‌گردد، و معناى جمله اين است: براى مؤمنين است اجر و نورى از نوع اجر و نور صديقين و شهداء و همين معنا منظور كسى است كه آيه را معنا كرده به اينكه مؤمنين اجر و نورى دارند نظير اجر و نور آنان .

و چه بسا گفته‌[١] باشند كه: آيه شريفه مى‌خواهد اين معنا را بيان كند كه مؤمنين، همان صديقين و شهداى حقيقى هستند، نه اينكه ملحق به آنان باشند، و معامله آنان را با ايشان بكنند، پس مؤمنين، خود صديقين و شهدايند، و اجر و نور خودشان را دارند، ولى بعيد نيست بگوييم سياق با اين معنا مساعدت ندارد.

و چه بسا بعضى‌[٢] ديگر گفته باشند: كلمه شهدا عطف بر كلمه صديقون نيست، بلكه مطلبى نو را مى‌فهماند، مبتدايى است كه يك خبرش جمله عند اللَّه و خبر ديگرش‌(لَهُمْ أَجْرُهُمْ) است، پس در جمله‌(وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ) مطلب تمام مى‌شود، و مطلبى از نو از كلمه شهدا آغاز كرده مى‌فرمايد: (وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ‌)- شهدا نزد پروردگارشان هستند ... همانطور كه در جاى ديگر فرموده:

(بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ)[٣] و در نتيجه منظور از شهدا همان كشتگان در راه خدا خواهند بود، و آن گاه كلام را با جمله‌(لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ) تمام كرده است.

(وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ)- يعنى و آنهايى كه كفر ورزيدند و آيات ما را تكذيب كردند اصحاب دوزخ مى‌باشند، و منظور از اصحاب دوزخ بودن اين است كه از آن جدا نخواهند شد، و دائما در آن هستند.

خداى سبحان در آيه مورد بحث متعرض حال دو طايفه از مردم شده، يكى آنان كه ملحق به صديقين و شهدا هستند، يعنى برجستگان از مردم، و به طور قطع اهل نجاتند، و يكى ديگر كفارى كه آيات او را تكذيب كرده، و به طور قطع اهل هلاكتند، و آنان عبارتند از شرار مردم كه به هيچ وجه به راه خدا نمى‌آيند، باقى مى‌ماند طايفه سومى كه نه نجاتشان قطعى است و نه هلاكتشان، و آن طايفه عبارتند از: مردمى كه ايمان دارند، و در عين حال مرتكب گناهانى هم مى‌شوند، كه البته اينان هم در بين خود طبقاتى هستند و درجه گناهكارى و تمردشان از اطاعت خدا و رسول او مختلف است. و اين كه دو طايفه را نام برد و وضع آنان را

[١] روح المعانى، ج ٢٧، ص ١٨٣.

[٢] روح المعانى، ج ٢٧، ص ١٨٤.

[٣] شهدا نزد پروردگارشان زنده هستند. سوره آل عمران، آيه ١٩٦.