ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣١٧ - بحث روايتى(رواياتى در باره شان نزول آيات مربوط به ظهار)
من از دست او نزد تو شكايت مىآورم. هنوز از جا برنخاسته بود كه جبرئيل اين آيات را آورد:
(قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها) و همسرش اوس بن صامت بود[١].
مؤلف: البته رواياتى كه در شان نزول اين آيات از طرق اهل سنت رسيده بسيار زياد است، و در اينكه نام آن زن و نام پدرش و نام همسر و پدر همسرش چه بوده اختلاف دارند. از همه معروفتر همين است كه نام او خوله و نام پدرش ثعلبه و نام همسرش اوس بن صامت انصارى بوده. قمى هم اجمال داستان را در تفسير خود آورده، البته روايت ديگرى نقل كرده كه به زودى از نظرتان خواهد گذشت.
و در مجمع البيان در تفسير آيه شريفه(وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا) گفته: و اما نظريه ائمه اهل بيت (ع) اين است كه مراد از برگشتن به آنچه گفتهاند، اين است كه بخواهند با همين زن همخوابگى نموده، ظهارى را كه كرده بودند نقض كنند، چون وطى چنين زنى قبل از كفاره جائز نيست، و حكم ظهار باطل نمىشود مگر بعد از كفاره[٢].
و در تفسير قمى آمده كه: على بن الحسين براى ما حديث كرد و گفت: محمد بن ابى عبد اللَّه، از حسن بن محبوب از ابى ولاد از حمران از امام باقر (ع) برايم نقل كرد كه فرمود: زنى از مسلمانان نزد رسول خدا ٦ رفت و عرضه داشت: يا رسول اللَّه! فلانى همسر من است كه عمرى رحم خود را در اختيارش گذاشتم، و در امور دنيا و آخرتش ياريش كردم، و هيچ ناملايمى از من نديده مىخواهم از او شكايت كنم. فرمود: از چه شكايت كنى؟ عرضه داشت: به من گفته تو بر من حرامى، همان طور كه پشت مادرم حرام است، و مرا از خانهام بيرون كرده، حال در كار من چارهاى بينديش. حضرت فرمود:
خداى تعالى در باره اين مساله آيهاى نازل نفرموده تا طبق آن ميان تو و شوهرت حكم كنم، و من نمىخواهم از كسانى باشم كه پاسخ روشن نمىدهند. زن شروع كرد به گريه كردن، و شكوه نمودن به درگاه خداى عز و جل، و از نزد رسول خدا بيرون رفت.
راوى مىگويد: خداى تعالى گفتگوى او با رسول خدا ٦ و شكايتش در امر شوهرش را شنيد، و اين آيات را نازل كرد:( بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها)- تا جمله-(وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ ).
[١] الدر المنثور، ج ٦، ص ١٧٩.
[٢] مجمع البيان، ج ٩، ص ٢٤٧.