ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٤٥٨ - حكمت عبارت است از علم و عمل حق و سر چشمه گرفته از فطرت، كه اسلام بدان دعوت مىكند

و نيز يك عده معتقدند كه خودشان در مشيت و خواست مستقل‌اند و هر چه بخواهند مى‌كنند، ولى قرآن تخطئه‌شان كرده، مى‌فرمايد:(وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ)[١]، و يا معتقدند به اينكه اطاعت و معصيت و هدايت كردن و هدايت شدن به دست انسانها است، ولى خداى تعالى هشدارشان مى‌دهد به اينكه‌(إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ)[٢].

باز جمعى معتقدند كه نيرويشان از خودشان است، و خداى تعالى آن را انكار نموده، مى‌فرمايد:(أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً)[٣] و يا معتقدند به اينكه عزتشان تنها با داشتن مال و فرزندان و ياوران حاصل مى‌شود، و قرآن بر خلاف اين پندار حكم مى‌كند و مى‌فرمايد:(أَ يَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً)[٤]، و نيز مى‌فرمايد:(وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ)[٥].

و نيز جمعى كه همان دسته اول و منكرين اديانند معتقدند كه كشته شدن در راه خدا مرگ و نابودى است، ولى قرآن آن را حيات دانسته مى‌فرمايد:(وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ)[٦].

و معارفى ديگر از اين قبيل كه منكرين اديان و دنياپرستان در باره آنها آراء و عقائدى دارند، و قرآن تخطئه‌شان نموده، به سوى معارفى ديگر دعوتشان مى‌كند، و رسول خدا ٦ در آيه شريفه‌(ادْعُ إِلى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ)[٧] مامور دعوت به آن شده است.

و اين معارف كه نمونه‌اى از آن ذكر شد معارف و علوم بسيار زيادى است كه زندگى دنيا خلاف آن را در ذهن تصوير مى‌كند، و همان خلاف را آن چنان آرايش مى‌دهد كه صاحب ذهن، آن را حقيقت مى‌پندارد، و خداى تعالى در كتاب مجيدش و رسول خدا به امر

[١] و نمى‌خواهند مگر آنكه خدا هم خواسته باشد. سوره انسان، آيه ٣٠.

[٢] تو نمى‌توانى هر كس را كه دوست مى‌دارى هدايت كنى، بلكه خدا است كه هر كه را بخواهد هدايت مى‌كند. سوره قصص، آيه ٥٦.

[٣] نيرو همه‌اش از خداست. سوره بقره، آيه ١٦٥.

[٤] آيا عزت را از پيش خود طلب مى‌كنند؟ عزت همه‌اش از خداست. سوره نساء، آيه ١٣٩.

[٥] عزت تنها از آن خدا و رسول او و مؤمنين است. سوره منافقون، آيه ٨.

[٦] و به كسانى كه در راه خدا كشته مى‌شوند نگوييد مرده‌اند، بلكه زنده‌اند ولى شما زندگيشان را درك نمى‌كنيد. سوره بقره، آيه ١٥٤.

[٧] مردم را با حكمت و موعظتى نيكو به سوى راه پروردگارت دعوت كن. سوره نحل، آيه ١٢٥.