ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٨٦ - مقصود از اينكه فرمود مؤمنان به خدا و رسل نزد پروردگارشان صديقين و شهدايند

آن بود كه قبل از آيه مورد بحث پاى اهل كتاب هم به ميان آمده بود، و مى‌فرمود:(وَ لا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلُ) ناگزير به سياق سابق كه سياقى عمومى بود، هم مسلمين مورد گفتگو بودند و هم اهل كتاب برگشته، در آيه مورد بحث فرمود(آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ)، و در آيات بعد از آن نيز همه جا سخن از رسولان مى‌گويد، (يك جا مى‌فرمايد:(أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ) و جاى ديگر يعنى در اولين آيه فصل بعدى) مى‌فرمايد:(لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ) و(مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ)، و اما دو آيه اول و آخر سوره كه كلمه رسول را مفرد آورده بدين جهت بوده كه خطاب در آن دو به خصوص مؤمنين اين امت بود.

و مراد از ايمان به خدا و پيامبران خدا ايمان خالص است كه طبيعتا جداى از اطاعت و پيروى نيست، همانطور كه در آيه‌(آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ) نيز اشاره كرديم، و مراد از جمله‌(أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَداءُ) اين است كه مؤمنين را به صديقين و شهداء ملحق سازد، و بفرمايد: اينان نيز به آنان مى‌پيوندند، به قرينه اينكه فرمود: عند ربهم يعنى اينان نزد پروردگارشان صديق و شهيدند، و نيز فرمود:(لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ) يعنى اينان نيز اجر و نور آنان را دارند، پس معلوم مى‌شود هر چند در ظاهر آيه مؤمنين را صديق و شهيد خواند، ولى به قرينه دو جمله مذكور مى‌فهميم كه منظور اين است كه ملحق به صديقان و شهداء هستند، و با ايشان معامله آنان را مى‌كنند، و نور و اجرى كه به آنان مى‌دهند به اينان نيز مى‌دهند.

و ظاهرا مراد از صديقين و شهدا همانهايى باشند كه در آيه شريفه‌(وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً)[١] ذكر شده‌اند، و ما در تفسير آن گفتيم: مراد از صديقين كسانى هستند كه ملكه صدق در گفتار و كردارشان سرايت كرده، در نتيجه آنچه مى‌گويند انجام هم مى‌دهند، و آنچه مى‌كنند مى‌گويند، و شهدا عبارتند از كسانى كه گواهان اعمال مردم در روز قيامتند، نه كشته شدگان در راه خدا.

در نتيجه مى‌فهميم كسانى كه ايمان به خدا و رسولان خدا دارند به صديقان و شهدا مى‌پيوندند، و نزد خدا منزلتى چون منزلت آنان به ايشان مى‌دهند، و به حكم خدا (نه اينكه خودشان از نظر مقام با آنان برابر باشند، بلكه به حكم خدا) پاداش و نورى نظير پاداش و نور آنان خواهند داشت.

[١] و كسانى كه اطاعت كنند خدا و رسول را پس اينها با كسانى هستند كه خداوند به آنان نعمت داده است از پيامبران و راستگويان و شهدا و صالحان، و اينها خوب رفيقى هستند. سوره نساء، آيه ٦٩.