این یک مطلبى است که درعین حال که به تمام معنا الان ما نتوانستیم اسلام را در ایران پیاده بکنیم لکن همان نسیمى که از اسلام به ایران وزیده است، نتیجه‌اش این شده است که دولت ما یک دولتى است که ملى است، ملت او را مى‌خواهد. نخست وزیر ما هیچ وحشت ندارد که توى مردم برود و با مردم بنشیند و صحبت بکند، بر خلاف نخست وزیرهاى رژیم سابق که امکان نداشت که توى مردم بیایند براى اینکه مردم با آنها دشمن بودند، چنانکه آنها با مردم دشمن بودند. دولت‌ها اگر چنانچه اینطور بشوند که به اسلام توجه کنند و روح اسلام را در مردم ایجاد کنند و در خودشان، این هم به صلاح خودشان هست و هم به صلاح کشورشان و هم همه برنامه‌ها را با آسانى مى‌توانند انجام بدهند.

و من امیدوارم که بین دولت‌هاى اسلامى‌یک اخوتى، اخوت اسلامى، همانطورى که قرآن امر فرموده است، پیدا بشود که اگر این اخوت اسلامى‌در بین ممالک اسلامى پیدا بشود، یک قدرت عظیمى است که هیچ یک از قدرت‌هاى دنیا نمى‌توانند به پاى او باشند.

و من از خداى تبارک و تعالى مسئلت مى‌کنم. که این معنا در همه دولت‌ها تحقق پیدا بکند و همه موفق بشوند که براى اسلام باشند و همه موفق باشند که اخوت اسلامى خودشان را حفظ بکنند و همه موفق باشند که در خدمت ملتشان باشند که ملت هم پشتیبان آنها باشد.

وزیر امور خارجه ترکیه: باتشکر از حضرت امام خمینى مایل هستم که دو مطلب را بیان کنم. مسأله اول رابطه مذهب و سیاست است و مشکل اینکه چگونه ما بتوانیم ظرفیت‌هاى انسانى را توسعه بدهیم و تقویت بکنیم. نکته دوم: درباره تفاوتى که نباید بین کسانى که حکومت مى‌کنند و کسانى که بر آنها حکومت مى‌شود، وجود داشته باشد، این همان چیزى است که مواضع و اصول دموکراسى را بیان مى‌کند و اجرا مى‌کند. من از این پذیرائى گرمى که شما از من و از هیأت اعزامى ما کردید بسیار سپاسگزارم و متشکر هستیم.

امام خمینى: آنچه که اما، قضیه تربیت یک ملت به این است که فرهنگ آن ملت فرهنگ صحیح باشد.

شما کوشش کنید که فرهنگ را، فرهنگ مستقل اسلامى درست کنید. جوان‌هایى که در این فرهنگ تربیت مى‌شوند همان‌هایى هستند که مقدرات کشور در دست آنهاست. اگر اینها درست بار بیایند، همه خدمتگزار به مردم، امین به بیت المال، و همه اینها در تحت رهبرى اسلام تحقق پیدا مى‌کند.

اگر یک ملتى فرهنگش اینطور تربیت بشود، این فرهنگ، فرهنگ غنى اسلامى‌است و مملکت یک مملکت آرام مترقى خواهد بود. و اما اینکه مى‌گوئید که یک مسأله دموکراسى است صحیح است لکن مع‌الاسف در ممالک غرب که بیشتر دم از دموکراسى مى‌زنند و در ممالک ما، که باز آنها هم دم از