که محل قدرتشان بود اینها را دور کنند و کوچ هم دادند، زیادى از عشائر را از محل خودشان کوچ دادند به یک محل‌هاى دیگر و معلوم است که وقتى عشائر از آن محل‌هائى که آشنا بودند به وضعیت کوهستان‌هاى محل دور بشوند و بروند به یک جاى غربتى، اینها قدرتشان را از دست مى‌دهند. نقشه هم همین بود که عشائر که مى‌توانند یک وقتى قیام کنند برخلاف مصالح آنها، اینها را خلع سلاح بکنند. علاوه براین از محل‌هاى خودشان دورشان کنند و کوچشان بدهند به محال دیگر.

ظلم و اختناق، ویرانى و ایجاد نارضایتى از موجبات انفجار ملت‌

در زمان رضاشاه این کارها شاید شما اکثرتان یادتان نباشد، این کارها شد و در مراکز از قبیل تهران و قم و اصفهان و مشهد، اینجاها که مرکز روحانیت بود، با روحانیت مخالفت‌هاى شدید کردند و سرکوبى کردند و روحانیت را. این ظلم‌هائى که شما در محل خودتان ادراک کردید و معاینه کردید ظلم‌هاى اینها را، همه ماها اینها را دیدیم منتها ما به یک وضعى، شما به یک وضع دیگرى و اقشار دیگر ملت ما هر کدام به یک وضعى. این ظلم‌ها، این اختناق و اینها را دیده‌اند و یکى از چیزهائى که موجب پیروزى شماها شد همین زیادى ظلم و زیادى اختناق که این اختناق وقتى زیاد شد انفجار از آن پیدا مى‌شود، دنبال یک اختناق طولانى هى عقده‌ها زیاد مى‌شود و منتظرند که یک صدائى درآید، صداى اولى، فریادى در آید، دیگران دنبالش بروند. اینکه در این پیروزى همه ایران با هم مجتمع شدند و همه با هم همصدا شدند و گفتند ما این رژیم را نمى‌خواهیم و اسلام را مى‌خواهیم براى این بود که اینها از رژیم هر چه دیده بودند، بد دیده بودند، هر چه دیده بودند ظلم دیده بودند با اسم آباد کردن، خراب کردند با اسم اینکه مى‌خواهند اینها را شهرى کنیم و به تمدن به اصطلاح خودشان برسانیم خرابى کردند و مملکت را تقریبا به هلاکت کشاندند. همه اقشار ملت ناراضى شدند منتها جرأت صدا نداشتند تا یک وقتى که کم کم صدا بلند شد، از مراکز صداها بلند شد، آن عقده‌ها یکدفعه با هم مجتمع شد و انفجار حاصل شد و این انفجار موجب این شد که در عین حالى که دست همه خالى بود و آنها هم با همه قدرتى که داشتند نتوانند آنها مقاومت کنند و مهم هم این بود که این انفجار دنبال علاوه بر اختناق، یک توجهى به اسلام بود. ایمان مردم اسباب این معنا شد که اینها با هم فریاد کنند و با هم جلو بروند. بنابراین آن معنائى که شماها را پیروز کرد و آنها را شکست داد آن معنا این بود که آنها ستمگر بودند و شما که مظلوم بودید کم کم یک عقده‌ها پیدا شد و بعد هم توجه به اسلام پیدا شد و همه با هم با توجه به اسلام جلو رفتید. در عین حالى که وسائل جنگ نداشتید، در عین حال بر اینهائى که همه وسائل را داشتند پیروز شدید.

حفظ ایمان و وحدت کلمه و دفع توطئه‌ها، رمز تداوم نهضت

حالا باید ما چه بکنیم؟ آنهایى که ما پشت سر گذاشتیم، خوب، تاریخ است، گذشت، ماها باید حالا فکر بکنیم که الان که اینجا نشستیم و باز هم مسائلى داریم حالا تکلیفمان چه هست. مهم این