مسجد و منبر در صدراسلام مرکز فعالیت‌هاى سیاسى بوده است. جنگ‌هائى که در اسلام شده است بسیارى از آن از مسجد طرحش ریخته مى‌شد. حضرت امیر سلام الله علیه به حسب خطبه‌هائى که در نهج البلاغه جمع شده است - بعضى - خطیب بزرگ و فخر خطباست و با آن خطبه‌هاى بزرگ مردم را تجهیز مى‌کردند براى دفاع از اسلام و همین طور دستورهاى اخلاقى و دستورهاى عقیدتى و همه چیز در این کتاب مقدس هست. مسجد جائى بوده است که از آنجا شروع مى‌شده است به قعالیت‌هاى سیاسى، منبر هم جائى بوده است که محل خطبه‌ها بوده است، خطبه‌هاى سازنده و سیاسى، مع الاسف تبلیغات زیادى که شاید از سیصد سال پیش شده است یعنى از آنوقتى که غرب به اینجا راه پیدا کرده و مطالعات در حال مردم مشرق عموما کرده‌اند و رسیدگى به اوضاع و احوال سیاسى و اجتماعى و اخلاقى مردم شرق آنها کرده‌اند. در آنوقتى که وسایل رفت و آمد مثل حالا نبوده است در تاریخ مى‌بینید که با شتر حرکت مى‌کردند این بیابان‌هاى مملکت ما را بررسى مى‌کردند، تمام جاها را اینها بررسى کردند و تمام مخازن ما را بهتر از ما مطلع‌اند و تمام گروه‌هاى کشور را چه مرزنشین‌ها و عشایر و چه مرکزنشین‌ها و روشنفکرها، همه اینها را، اینها مطالعه کردند و به آن نتیجه رسیدند که مسجد و محراب را و دانشگاه را باید به یک وضعى درست کرد که نتیجه نداشته باشد، یعنى آن نتیجه‌اى که از مسجد و محراب و منبر و از دانشگاه باید حاصل بشود، خنثى کنند، چه بکنند؟ مسجد و منبر و روحانیت، مامورشان که رضاخان بود آمد و شاید (اگر) شما یادتان نباشد که چه کرد، تمام منابر تعطیل شد، تمام مساجد نیمه تعطیل، تمام مجالس روضه‌خوانى همه از بین رفت، تمام روحانیت دستخوش مفسده‌هائى که آنها داشتند (عمامه‌ها را برداشتند، لباس‌ها را از چیز آنها کندند تغییر دادند، منبرى، محرابى، کوچک، بزرگ همه در تحت فشار قرار گرفتند) واقع شدند.

تبلیغات دامنه‌دار جهت جدا نمودن روحانیت از سیاست

و یک چیز مهمى که هم در دانشگاه عمل شده است و هم در منبر و محراب و روحانیت، این‌