حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٤٤
الطبقات الكبرىِ ابن سعد [١] بر اين معنا دلالت دارند ؛ امّا اين روايات، هيچ يك سند صحيحى ندارند . دسته سوم ، رواياتى كه بند ياد شده را به دستور و يا تأييد خليفه دوم مستند كرده اند ، مانند آنچه در سنن الدار قُطْنى ، از محمّد بن مخلّد ، از محمّد بن اسماعيل حسّانى ، از وكيع به دو سند: يكى از عَمْرى، از نافع، از ابن عمر از عمر؛ و ديگرى از سفيان ، از محمّد بن عجلان ، از نافع ، از پسر عمر ، از عمر نقل شده است كه به مؤذّن خويش گفت : در اذان صبح ، هر گاه به «حىَّ على الفلاح» رسيدى ، بگو : «الصلاة خير من النوم ، الصلاة خير من النوم» . [٢] در الموطّأ مالك نيز آمده است : مؤذّن ، نزد عمر بن خطّاب آمد تا او را براى نماز صبح خبر كند . ديد كه خواب است . پس گفت : «الصلاة خير من النوم» . [٣] عمر به او دستور داد كه از آن پس ، اين جمله را در اذان صبح بگويد . با عنايت به اين كه روايات دسته اوّل و دوم ، نه از نظر سند قابل اعتماد هستند و نه از نظر مضمون هماهنگ اند ، نمى توانند اثبات كنند كه «الصلاة خير من النوم» ، جزء اذانِ نخستين بوده است ؛ بلكه همان طور كه در شمارى از احاديث اهل بيت عليهم السلام و كلمات برخى از صحابه و تابعيان آمده است ، اين جمله پس از پيامبر صلى الله عليه و آله به اذان افزوده شده است . و اينك ، برخى از اين متون :
[١] . الطبقات الكبرى : ج ١ ص ٢٤٧ .[٢] . سنن الدار قطنى : ج ١ ص ٢٤٣ .[٣] . الموطّأ ، مالك : ج ١ ص ٧٢ ح ٨ .