گفتم : اى پيامبر خدا! شيوه اذان گفتن را به من بياموز . پيامبر صلى الله عليه و آله دستى بر جلوى سرم كشيد و فرمود : «مى گويى : ... حىَّ على الفلاح. و اگر نماز صبح بود ، مى گويى : الصلاة خير من النوم ، اللّه أكبر...» . [١] گفتنى است كه سند اين روايت ، صحيح نيست . [٢] روايات ديگرى نيز در التاريخ الكبير بخارى ، [٣] المعجم الكبير طَبَرانى ، [٤] المعجم الأوسط ، [٥] سنن الترمذى [٦] و سنن ابن ماجة [٧] بر اين معنا دلالت دارند ؛ امّا هيچ يك از آنها از نظر سند ، صحيح نيستند . دسته دوم ، رواياتى كه بر اين مطلب دلالت دارند كه بند ياد شده ، به پيشنهاد بلال و تأييد پيامبر اسلام ، به اذان افزوده شده است ، مانند آنچه در المعجم الأوسط از محمّد بن ابراهيم ، از پدرش ، از جدّش ، از عمرو بن صالح ثقفى ، از صالح بن ابى اخضر ، از عروه ، از عايشه نقل شده كه : بلال نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد كه ايشان را براى نماز صبح خبر كند . ديد كه پيامبر صلى الله عليه و آله خواب است . گفت : «الصلاة خير من النوم» و اين جمله، در اذان پذيرفته شد . [٨] روايات ديگرى نيز در سنن ابن ماجة ، [٩] مسند ابن حنبل ، [١٠] سنن الدارِمى [١١] و

[١] . سنن أبى داوود : ج ١ ص ١٣٣ (كتاب الصلاة) .[٢] . چرا كه محمّد بن عبد الملك بن ابى محذوره ، در كتب رجال ، «مجهول» معرّفى شده است (ر . ك : الجرح والتعديل : ج ٨ ص ٤ ش ١٤ ، التاريخ الكبير : ج ١ ص ١٦٣ ش ٤٨٦) .[٣] . التاريخ الكبير : ج ١ ص ٩٣ .[٤] . المعجم الكبير : ج ١ ص ٣٥٢ ح ١٠٧١ .[٥] . المعجم الأوسط : ج ٧ ص ٢٩٠ .[٦] . سنن الترمذى : ج ١ ص ٢٤٨ .[٧] . سنن ابن ماجة : ج ١ ص ٢٣٧ ح ٧١٥ .[٨] . المعجم الأوسط : ج ٧ ص ٣٠٩ .[٩] . سنن ابن ماجة : ج ٢ ص ٣٤ ح ٧٠٧ .[١٠] . مسند ابن حنبل : ج ٤ ص ٦٣٢ .[١١] . سنن الدارمى : ج ١ ص ٢٨٩ ح ١١٩٢ .