گرفته يا نگرفته باشند؛ دشمن آن را گرفته و مسلمانان قدرت بازپس گيرى آن را ندارند، يا اصلاً به دست دشمن نيفتاده است. آن حيوانات در هر صورت رها مى‌شوند. اما در صورتى كه مسلمانان قدرت نگهدارى و يا سوق دادن آن‌ها به سوى جبهۀ خودى را نداشته باشند، كشته مى‌شوند. زنبورهاى دشمن كشته نمى‌شوند و كندوهايشان غرق يا آتش زده نمى‌شود. همچنين اگر چارپاى كسى در دارالحرب وامانده شود، كشتنش بر او جايز نيست و به حال خودش رها مى‌شود. [١]

دوم: دلايل مخالفان

١ - رسول خدا (ص) از قتل همراه با شكنجۀ حيوانات نهى كرد. [٢]

٢ - ابوبكر هنگام اعزام يزيد بن ابوسفيان، به عنوان فرمانده سپاه، توصيه كرد كه چارپايان و يا گوسفندان را، جز براى خوردن، نكشد. [٣]

٣ - حيوان را نمى‌توان كشت چون همانند زن و كودك محترم است. گرچه قتل مشركان در حالت جنگ، برخلاف هنگامى كه به تصرف ما درآمده‌اند، به هر شكل ممكن جايز است. از اين رو، قتل زنان و كودكان در شبيخون و يا در سياهچال-آن‌گاه كه همراه نيروهاى جنگى باشند و قصد قتل جداگانۀ آن‌ها در كار نباشد-جايز است. بر خلاف حالت غلبه بر آن‌ها [كه قتلشان جايز نيست]اما كشتن حيوانات دشمن در حالت جنگ به منظور قتل و شكست آنان جايز است. نقل شده است كه در روز احد حنظلة بن راهب، اسب ابوسفيان را زخمى كرد. اسب، وى را بر زمين افكند و ابن شعوب او را نجات داد و در اين باره اختلافى نيست.

٤ - دستور خداوند عزّوجل اين است كه با چيزهايى كه نهى نكرده، دشمنان را خشمگين سازيم؛ نه با چيزهايى كه انجامش را بر ما حرام كرده است. [٤]

مطلب سوّم: حكم ترور

[١] -ر. ك: ابن حزم اندلسى، المحلى، م ٤، ج ٧، ص ٢٩٥؛ احمد شلبى، الجهاد و النظم، ص ٩٧.
[٢] -ر. ك: ابن قدامه، المغنى و الشرح الكبير، ج ١٠، ص ٥٠٧؛ ابن قدامه، الشرح الكبير، ج ٥، ص ٥٠٨.
[٣] -ر. ك: بيهقى، السنن الكبرى، ج ٩، ص ٨٥،٩٠ و ٩١؛ ابن قدامه، المغنى و الشرح الكبير، ج ١٠، ص ٥٠٧؛ ابن قدامه، الشرح الكبير، ج ٩، ص ٨٨.
[٤] -ر. ك: بيهقى، السنن الكبرى، ج ٩، ص ٨٨؛ ابن قدامه، الشرح الكبير، ج ٥، ص ٥٠٨؛ ابن قدامه، المغنى و الشرح الكبير، ج ١٠، ص ٥٠٧؛ ابن حزم اندلسى، المحلى، م ٤، ج ٧، ص ٢٩٥.