اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ٥٩ - مطلب دوم اهميّت اخبار اطّلاعاتى
او در جنگ قادسيه خطاب به سعد بن ابى وقاص نوشت:
«براى ما بنويس كه جمع آنها به كجا رسيده و فرماندهى آنان در جنگ با شما با كيست؟ اخبارى كه دربارۀ نقطۀ تهاجم شما به من رسيده اندك مىباشد و نمىدانم كار دشمنتان به كجا كشيده است؛ از اين رو در اين باره آنچه را كه مىخواهم نمىتوانم بنويسم. پس منزلگاههاى مسلمانان و زمين فاصل ميان خودتان و مداين را آنچنان براى من توصيف كن كه گويى به آنها مىنگرم و مرا از وضعيت خود بروشنى آگاه گردان.» [١]
او همچنين به آگاهى مفصّل از جزئيات امور سپاه خودى و دشمن و طبيعت زمين حريص بود و فرمانهاى نظامىاش را با آگاهى و بصيرت صادر مىكرد. [٢]
سون تزو نوشته است:
«آنگاه كه دشمن را شناسايى كردى و خود را نيز شناختى، ديگر دليلى براى ترس از صد معركۀ جنگ هم وجود ندارد و آنگاه كه نيروى خودت را شناختى، امّا دشمن را نشناختى، در برابر هر پيروزىاى به رنج شكست در خواهى افتاد و آنگاه كه نه خود را شناختى و نه دشمن را، بدان كه نادانى و در همۀ نبردها شكست خواهى خورد.» [٣]
مفيدترين اخبار براى گردانها و يگانهاى رزمى، آنهايى است كه قبل از يورش به دشمن دريافت مىكنند و فايدۀ آنها از نقشۀ كاملى كه پس از شروع حمله در اختيارشان قرار گيرد، بيشتر است. [٤]
مقابلۀ با دشمن نيازمند آمادگى خاصّى است و اين آمادگى بر پايۀ حجم معلوماتى كه در اختيار فرمانده قرار مىگيرد، استوار است. حجم اخبار نيز به ميزان تلاش براى
[١] -ر. ك: محمود شيت خطاب، قادة بلاد فارس (ايران) ، دارالفكر، چاپ دوم ١٣٩٤ ه/١٩٧٤ م، ص ٣٠٩؛ محمود شيت خطاب، عمر بن الخطاب الفاروق القائد، ص ٥١.
[٢] -مهمترين جنگ روزگار عمر جنگ قادسيه بود و او در اين جنگ از ديدگاههاى عالى نظامى حضرت على (ع) استفاده كرد. (ر. ك: نهج البلاغه، فيض الاسلام، خطبۀ ١٤٦.)
[٣] -ر. ك: صلاح نصر، الحرب النفسيه، ص ٥٠؛ سون تزو، فن الحرب، ص ١٥٠.
[٤] -صلاح نصر، حرب العقل و المعرفة، ص ٥٠-٥١.