اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ٨٦ - شاخۀ اوّل-دلايلى از قرآن كريم
«فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقٰالَ أَحَطْتُ بِمٰا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَاً [١]بِنَبَاً [٢]يَقيٖنٍ» [٣]
درنگش به درازا نكشيد. بيامد و گفت: به چيزى دست يافتهام كه تو دست نيافته بودى و از سبأ برايت خبرى درست آوردهام.
خداى متعال در اين آيۀ كريمه به غيبت هدهد، از سپاهيان سليمان خبر داده است و اينكه هدهد به منطقۀ سبأ در يمن رفته و خبرى تازه آورده است.
جهت استدلال: اين آيۀ شريفه يكى از اصول اطّلاعاتى يعنى اصل گردآورى اخبار را يادآور شده است؛ زيرا موقعيّتى كه اخبار در آن گرد آمده، موقعيّتى جنگى بوده است؛ و دليلش اين سخن خداوند است كه مىفرمايد:
«وَ حُشِرَ لِسُلَيْٰمانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْأِنْسِ وَ الطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ» [٤]
سپاهيان سليمان از جن و آدمى و پرنده گرد آمدند و آنها به صف مىرفتند.
تطبيق عناصر اطّلاعات را در آيه شريفه مشاهده مىكنيم كه اين گونه است: [٥]
١- بيان اصلى از اصول اطّلاعات يعنى اصل دستيابى به اخبار: آنجا كه سليمان كار هدهد را تأييد مىكند و او را دوباره مىفرستد.
«قٰالَ سَنَنْظُرُ أَصَدَقْتَ اَمْ كُنْتَ مِنَ الْكٰاذِبيٖنَ» [٦]
گفت: خواهيم ديد كه آيا راست گفتهاى يا از دروغگويانى.
[١] -سبأ: نام قبيله، بطن ويانيايى است به نام سبأ بن يخشب بن يعرب بن قحطان (ر. ك: قرطبى، جامع البيان، ج ١٢، ص ١٨١.) گفته شده است كه سبأ نام شهرى است در يمن به فاصله سه روز راه و احتمال دارد كه مراد از سبأ شهر ياقومى باشد، (ر. ك: نظام الدين حسن بن محمد بن حسين قمى نيشابورى، تفسير غرائب القرآن و رغائب الفرقان، به نقل از حاشيۀ جزء نوزدهم تفسير ابن جرير طبرى، ج ١٩، ص ٩٦) از اين پس هر جا به اين مأخذ رسيديم، اينگونه ارجاع مىدهيم: نيشابورى، تفسير؛ محمد احمد جاد المولى، قصص القرآن، ص ١٦٨-١٦٩؛ ابن كثير، تفسير، ج ٣، ص ٣٦٠.
[٢] -النبأ: خبر مهم. (ر. ك: طبرى، جامع البيان فى تفسير القرآن، ج ١٩، ص ٩٢؛ نيشابورى، تفسير در حاشيۀ طبرى، ج ١٩، ص ٩٦.)
[٣] -نمل (٢٧) ، آيۀ ٢٢.
[٤] -نمل (٢٧) ، آيۀ ١٧.
[٥] -ر. ك: محمد جمال الدين محفوظ، المدخل الى العقيده، ص ١٤٩.
[٦] -نمل (٢٧) ، آيۀ ٢٧.