اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ٨٨ - شاخۀ اوّل-دلايلى از قرآن كريم
«وَ جِئْتُكَ مِنْ سَبَاءٍ بِنَبَاءٍ يَقيٖنٍ» [١]
و از سبا برايت خبرى درست آوردهام.
از اين رو، مىبينيم كه هدهد دربارۀ اخبارى كه به او رسيده به جست و جو مىپردازد، هر چند اين كار موجب تأخير وى از رسيدن نزد سليمان مىشود، بهطورى كه اين خبر نزد سليمان به عنوان عذر و دليل تلقى شد و تهديد وى نسبت به هدهد را دفع كرد. [٢]
٦- استفاده از اصل غافلگيرى و اقدام ناگهانى براى گرد آورى و رساندن اخبار.
٧- استفاده از اخبار ارزشمند براى تخريب فكرى: «تخريب باطل و آشكار ساختن حق» .
خداى متعال مىفرمايد:
«اِذْهَبْ بِكِتٰابِى هٰذٰا فَأَلْقِهْ اِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مٰاذٰا يَرْجِعُونَ» [٣]
اين نامۀ مرا ببر و نزد آنان افكن، سپس از نزدشان بازگرد و بنگر كه چه جواب مىدهند.
٨- استفاده از مال در كار اطّلاعات به عنوان وسيلهاى براى كشف اخبار ديگران.
خداى متعال [به نقل از ملكۀ سبا]مىفرمايد:
«وَ اِنِّى مُرْسِلَةٌ اِلَيْهِمْ بِهَدِيَّةٍ فَنٰاظِرَةٌ بِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ» [٤]
و من هديهاى براى آنان مىفرستم تا ببينم سفيرانم چه پاسخ و گزارشى باز مىآورند.
دليل چهارم
خداى متعال فرموده است:
«وَ حُشِرَ لِسُلَيْمٰانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَالْأِنْسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ حَتّٰى أِذٰا أَتَوْا عَلٰى وَادِ الَّنمْلِ قٰالَتْ نَمْلَةٌ يٰا اَيُّهَا الَّنمْلُ ادْخُلُوا مَسٰاكِنَكُمْ لاٰ يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْٰمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لاٰ يَشْعُرُونَ» [٥]
[١] -نمل (٢٧) ، آيۀ ٢٢.
[٢] -ر. ك: طنطاوى جوهرى، الجواهر فى تفسير القرآن، چاپخانۀ البابى الحلبى و اولاده، چاپ دوّم، مصر،١٣٥٠ ه، ج ١٢، ص ٨٦؛ طبرى، جامع البيان، ج ١٩، ص ٩٢.
[٣] -نمل (٢٧) ، آيه ٢٨.
[٤] -همان، آيه ٣٥.
[٥] -همان، آيات ١٧-١٨.