اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ٦٤ - مطلب چهارم گسترۀ اطّلاعات
جنبههاى گوناگون مادى و معنوى زندگى دستخوش تحول گرديد؛ و بناى سازمانهاى اطّلاعاتى بر اين است كه همۀ امور زندگى مردم را زير نظر بگيرند. [١]
اهميّت سازمانهاى اطّلاعاتى دولتها به سبب گسترش زمينههاى فعّاليت آنها توسعه يافته و نزديك است كه اخبار هرگونه توانايى ملّت يا ملل مخالف يا ملّتى را كه در آينده احتمال درگيرى با او مىرود و حتى دولتهاى بىطرف را، بهطور همه جانبه زير پوشش قرار دهند. اين پديده، ناشى از گستردگى مفهوم جنگ فراگير است كه بر همۀ واحدهاى جامعه تأثير گذاشته و از تلاشهاى گوناگون واحدهاى اطّلاعاتى متأثّرمىگردد. ازاينرو سازمانهاى اطّلاعاتى كشورها نه تنها با رئيس ستاد كل بلكه گاه با نخست وزير نيز در ارتباطند. [٢]
سازمانهاى اطّلاعاتى در آغاز قرن بيستم اهميّت و شمول ويژهاى يافتند و با فرماندهان عالى مرتبط شدند و مأموريت آنها آگاهى از جزئيات تئورىهاى نظامى، نقشهها، خط مشىها و آرايش جنگى دشمن را در بر گرفت كه اين نيز به نوبۀ خود كسب اخبار گسترده دربارۀ واحدهاى زمينى، دريايى، هوايى و نيز گزارشهاى فرعى مثل نام و درجۀ افسران و علامتهاى ويژۀ واحدها را شامل مىگردد. [٣]
اطّلاعات يكى از عناصر مهمّ تشكيل دهندۀ يك نيروى دفاعى به شمار مىآيد. در همۀ كشورها بخش مهمّى از اطّلاعات در اختيار نيروهاى مسلح قرار دارد. اين امر از آنجا ناشى مىگردد كه حفظ بيشتر اسرار دولتى كه در معرض جاسوسى است، برعهدۀ خود دولت است؛ اما اينكه گفته مىشود سازمان اطّلاعات، ويژۀ نيروهاى مسلح تنظيم شده، به اين معنا نيست كه همۀ نيروهاى اطّلاعاتى را نظاميان تشكيل مىدهند، ولى آنجا كه اين كار به اعضاى نيروهاى مسلح مربوط باشد، عناصر اطّلاعاتى نيز از نظاميان و كارمندان دولتى كه در نيروهاى مسلح انجام وظيفه مىكنند، تشكيل مىگردند. ليكن همۀ اينها بهطور كامل يا تا اندازۀ بسيار زيادى زير فرمان فرماندهى كل نيروهاى مسلح قرار دارند. [٤]
[١] -ر. ك: حافظ ابراهيم خيرالله، عالم الاستخبارات، ص ٢٣.
[٢] -ر. ك: هيثم الايوبى و همكاران، الموسوعة العسكريه، ط ١، ج ١، ص ٦٢؛ عبدالوهاب الكيالى و دوستان، موسوعة السياسة، المؤسسة العربيه للدراسات و النشر، چاپ اوّل،١٩٧٩، ج ١، ص ١٦٩-١٧١.
[٣] -ر. ك: صلاح نصر، حرب العقل و المعرفه، ص ١٧٢؛ هيثم الايوبى و دوستانش، الموسوعة العسكريه، ج ١، ص ٦٢.
[٤] -احمد عطية الله، القاموس السياسى، ص ١١٦٢؛ صلاح نصر، حرب العقل و المعرفة، ص ٨٠-٨١.