نبوت عامه - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٧٧
است غير عادّى و به وسيله امر باطنى مخصوصى كه ويژه پيامبران است پديد مىآيد به ديگر سخن، معلومات بشر از راههاى زير برايش حاصل مىشود:
١- معلومات حسّى: اين نوع معلومات دو گونه است:
الف- آنچه با حواس پنجگانه درك مىشود و در اين معلومات حيوانات نيز با انسان شريكند.
ب- معلوماتى كه با همكارى حس و عقل به دست مىآيد بدين ترتيب كه ابتدا به وسيله حس چيزهايى را به دست مىآورد و بعد عقل دادههاى حسى را تجربه مىكند، كه نتيجه آن به دست آوردن قانونهاى كلى به صورت علوم تجربى است.
٢- معلومات عقلى: معلوماتى كه ثمره رياضتهاى فكرى و استدلالهاى عقلى بشر است و بر پايه حس استوار نشده است؛ گر چه گاهى بشر از حس به عنوان مقدمه استفاده مىكند، مانند معلومات فلسفه و رياضى.
٣- علم حضورى: مطالبى كه انسان با علم حضورى آنها را مىيابد، مانند درك گرسنگى و تشنگى، احساس ميل به امور جنسى، احساس گرايش به فضايل اخلاقى و سجاياى انسانى و ... كه همگى ريشههاى غريزى يا فطرى دارند.
٤- ادراكهاى غير عادى: تمام اين علوم و ادراكات هر چه باشند، از راه طبيعى براى انسان حاصل مىشوند، ولى معلومات پيامبران، شبيه هيچ كدام از اين ادراكات نيست، بلكه ادراكى غير عادى است كه با امر باطنى مخصوصى انجام مىگيرد و گواه روشن بر وجود چنين امرى، علاوه بر ادعاى خود آنان و معجزات آنها، همان آثار و معارف شگفت آورى است كه بالاتر از افق انديشه انسانهاست و بدون ارتباط با مبدأ جهان، ممكن نيست در اختيار بشر قرار گيرد.
اقسام وحى ارتباط پيامبران با جهان غيب به صورتهاى گوناگون تجلّى مىكند:
الف- گاهى دستورات الهى مستقيماً به روح و قلب پاك پيامبران وحى مىشود و خداوند بدون واسطه با آنان گفتگو مىكند.