نبوت عامه - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٥٩
انسان از كسى كه ادعاى پيامبرى را دارد، نشانه و دليل مطالبه كند. از اين رو قرآن كريم نقل مىكند كه وقتى انبيا به طرف اقوامشان مبعوث مىشدند، آنها مىگفتند:
«فَأْتِ بايَةٍ انْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقينَ» «١» اگر از راستگويان هستى نشانهاى (براى پيامبرى) بياور.
معجزه و اصل عليت كسانى پنداشتهاند كه آوردن معجزه از نظر عقلى ممكن نيست، چون نقض كننده قانون عليت است؛ يعنى امر داير است بين اينكه ما قانون عليت را بپذيريم و معجزه را نفى كنيم و يا معجزه را بپذيريم و قانون عليت را نفى كنيم. اينها مىگويند: به مقتضاى قانون عليت هر معلولى از علت خاص خودش صادر مىشود؛ حرارت از آتش صادر مىشود نه از يخ، همين طور زنده شدن انسان و شفا يافتن مريض و ... همه معلولهايى هستند كه داراى علل خاص مىباشند. اگر ما بپذيريم كه چيزى بر خلاف جريان علت و معلولى انجام گيرد، معنايش اين است كليت قانون عليت را نپذيرفتهايم.
جواب: قانون عليت دو معنا دارد: ١- هيچ معلولى بدون علت تحقق نمىيابد واين يك معناى روشنى است كه اگر چيزى وجودش از خودش نيست، ناچار از غير است، ولى معنايش اين نيست كه معلولها هميشه از علل عادى شناخته شده صادر مىشوند. اين قانون همين اندازه اقتضا مىكند كه ما براى هر معلولى علتى معتقد شويم. ٢- معناى دوم اين است كه براى هر معلولى، علت خاص معرفى شود كه بگوييم اين معلول فقط از آن علت پديد مىآيد. البته بطور كلى، سنخيت بين علت و معلول درست است، اما عقل بدون كمك گرفتن از تجربه نمىتواند علت منحصر يك پديدهاى را بشناسد و شناختن علتهاى خاص اشياء، بطور معمول به وسيله تجربه حاصل مىشود و تجربه نيز هيچگاه نميتواند علت منحصر يك پديدهاى را در تمام زمانها و مكانها اثبات كند، چون تجربه بشر محدود است و اگر هزارها مورد را هم تجربه كنيم، باز عقل نبوت عامه ٦٦ علت تفاوت معجزات پيامبران بزرگ ص : ٦٣