نبوت عامه - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٧٢
اخلاقى و اجتماعى رهبرى كند، به دور از افراط و تفريط، فضايل انسانى و سجاياى اخلاقى را در پيروان خود پرورش دهد، آنان را از گرايش به ناپاكيها و صفات پست باز دارد، اين ارزشها مىتواند گواه بر ارتباط او با مقام بالا باشد.
٤- استوارى او در راه دعوت: اگر او در طول زند نبوت عامه ٧٨ اقسام وحى ص : ٧٧ گى به تمام آنچه كه مىگويد، پايبند باشد و تا آخر زندگى در اين راه استقامت ورزد و از دعوت خود باز نگردد، اين عمل، گواه بر صدق اوست.
٥- وسائلى كه از آن براى پيشرفت آيين خود استفاده مىكند: هرگاه مدّعى نبوّت براى پيشبرد اهدافش از وسائل صحيح كه عقل آن را تأييد مىكند استفاده نمايد، و از منطقِ «هدف وسيله را توجيه مىكند» پيروى نكند، خود نشانه سلامت روح و فكر اوست و مىشود در اثبات نبوّت وى از آن يارى جست.
٦- وضع پيروان وى: وضع روحى، فكرى و اخلاقى افرادى كه پيرو مدّعى نبوّت هستند، روشنگر وضع پيشواى ايشان است؛ هرگاه افرادى كه بطور كامل از اعتقاد او آگاهند، به وى ايمان آورند و يا كسانى كه به وى مىگروند در عقل و دقت و پاكى و درستى نمونه باشند، در اين صورت انسان به صدق دعوت مدّعى اطمينان پيدا مىكند. «١» هركدام از اين شواهد و قراين به تنهايى اطمينان بخش نيست، ولى وقتى كه همه آنها در شخص جمع شد، براى افراد حق جو اطمينان و يا يقين مىآورد.
مطلبى كه لازم است به آن توجه شود، اين است كه آنچه در باب اصول دين از جمله نبوّت لازم است، يقين پيدا كردن انسان است «٢» پس راههاى سه گانهاى كه براى اثبات نبوت ذكر شد، تعبدى نيستند، بلكه راههايى هستند كه از آنها براى انسان حقجو كه در پى تحقيق ويژگيهاى مدعى نبوت است، يقين حاصل مىشود. لازمه و ملاك ايمان به پيامبر، يقين پيدا كردن به نبوت است و راههاى سه گانه- معجزه، معرفى يك پيامبر، جمع آورى قراين- مقدمه براى به دست آوردن يقين هستند.