خلاصه‌ خداوند معجزات متفاوت و گوناگونى به دست پيامبرانش جارى كرده است. سرّ تفاوت معجزات اين است كه بايد معجزه با فنّ رايج زمان وقوعش هماهنگ باشد. علّت لزوم آن هماهنگى اين است كه هنرمندان و دانشمندان، قشر ممتاز هر جامعه هستند كه مردم آنان را برتر از خود مى‌بينند. كسى كه مى‌خواهد نبوّتش را همگان بپذيرند، در مرحله اول بايد افراد ممتاز و صاحب فكر جامعه را قانع كند و در صورتى كه با معجزه خود آنان را ناتوان ساخت، ديگر افراد جامعه زودتر به او گرايش پيدا مى‌كنند. چون در زمان حضرت موسى (ع) سحر و در زمان حضرت عيسى (ع) طبابت و در زمان پيامبر اسلام فصاحت و بلاغت و ادبيات، از فنون رايج زمان بود، خداوند نيز معجزه حضرت موسى را عصا و معجزه حضرت عيسى را شفاى بيماران و زنده كردن مردگان و معجزه پيامبر اسلام را بيان پندها و حكمتها در قالب كلام فصيح و بليغ قرار داد.
«معجزه» در اصطلاح علم كلام، امر شگفت انگيزى است كه به عنوان سند نبوت يا امامت ارائه شود. «كرامت» امر شگفت انگيز الهى است كه مقرون به ادّعاى مقامى از طرف خدا نيست، بلكه موهبتى الهى است كه خداوند به عده‌اى از بندگان خود مى‌دهد. «سحر» نيز امر شگفت انگيزى است كه مستند به نيروهاى نفسانى و شيطانى است.
پرسش ١- معجزات پيامبران بزرگ چه بود؟
٢- چرا بايد معجزه هماهنگ با فن رايج زمان باشد؟
٣- معجزه با كرامت چه فرقى دارد؟
٤- سحر چيست؟