خلاصه‌ ملاك سعادت و شقاوت اخروى، ايمان و تقواست و ثروتمند بودن يا فقير بودن، در اين جهت تأثيرى ندارد. دسته‌اى تصوّر كرده‌اند، هر كس در دنيا ثروتمند باشد، در آخرت متنعّم و خوشحال است و گروهى ديگر چنين خيال كرده‌اند كه هر كس در دنيا محروم باشد، در آخرت مسرور و خوشحال است؛ ليكن آيات و روايات، اجر آخرت را نتيجه ايمان و عمل صالح در دنيا مى‌داند چه از ثروتمند و چه از فقير.
ارتباط اعمال انسان در دنيا و آخرت، ارتباط تكوينى است نه اعتبارى؛ يعنى بطور مستقيم عمل انسان در دنيا، بر سعادت يا بدبختى او در آخرت، اثر مى‌گذارد و سعادت انسان، معلول عمل نيك اوست.
كليّه اعمال و افكار انسان، صورتى متناسب با خود دارد كه در عالم پس از مرگ، با همان صورت مجسّم مى‌شود و همنشين شخص مى‌گردد، اگر عمل نيك باشد، او را از وحشت رهانيده و مسرور مى‌كند و اگر عمل بد باشد، او را عذاب مى‌دهد.
شرك و كفر و همچنين صفات و اعمال بد، كارهاى خوب انسان را بى‌خاصيت كرده و نابود مى‌كند و در طرف مقابل، ترس از خدا و پرهيزكارى، دورى از گناهان كبيره و صفات و اعمال نيك، كارهاى بد انسان را نابود مى‌كند.
پرسش‌ ١- رابطه دنيا و آخرت، در مورد سعادت و شقاوت انسان، چگونه است؟
٢- ارتباط تكوينى عمل انسان در اين جهان و جهان آخرت، يعنى چه؟ توضيح دهيد؟
٣- تجسّم اعمال را تو معاد شناسى ٧٢ فشار قبر ص : ٧١ ضيح دهيد.
٤- هر يك از حبط و تكفير را معنا نموده و براى هر كدام مثال بزنيد.