معاد شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٠
فرستاده شدگان- نيز- سؤال خواهيم كرد (از مردم سؤال از فرمانبردارى و از پيامبران سؤال از ابلاغ مىشود).
همگانى بودن سؤال از حديث زير نيز استفاده مىشود:
ضريس در مورد آيه «هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقينَ صِدْقُهُمْ» از امام باقر (ع) نقل مىكند كه فرمود: «وقتى روز قيامت شد و مردم براى حساب محشور شدند ... اول كسى كه از فرزندان آدم براى سؤال خوانده مىشود، محمد بن عبداللَّه (ص) است ... خداوند مىگويد: اى محمد! آيا جبرئيل به تو رساند آنچه را كه به تو وحى كردم ... رسول خدا (ص) مىگويد:
بله، اى پروردگار! جبرئيل تمام آنچه را كه به او وحى كرده بودى ... همه را به من رساند و به من وحى كرد. پس خداوند به محمد (ص) مىگويد: آيا به امّت خود رساندى آنچه را كه جبرئيل ... به تو رسانده بود؟ رسول خدا مىگويد: بله، اى پروردگار! ... بعد خداوند متعال به محمد (ص) مىگويد: آيا بعد از خودت در ميان امّت، كسى را كه بر پا دارنده حكمت و علم من باشد به عنوان جانشين گذاشتى ... سپس محمد (ص) مىگويد: بله، اى پروردگار! على بن ابى طالب برادر، وزير، وصىّ و بهترين امّتم را در ميانشان جانشين گذاشتم ... سپس هر يك از امامان با اهل زمانش خوانده مىشود و آنان با حجّتى كه دارند، استدلال مىكنند و خداوند عذر امامان را مىپذيرد و حجّتشان را امضا مىكند. سپس خداوند مىگويد: امروز راستگويى برايشان سودمند است».
ناگفته نماند كه سؤال خداوند براى رفع جهل از خود نيست، چون او به همه چيز عالم است؛ او سؤال مىكند تا حقايق براى مردم روشن شود و حجّت را بر آنان تمام كند تا اگر كسى به سوى بهشت يا جهنم روانه مىشود، از روى حجّت و برهان قطعى باشد و كسى نتواند به كار خداوند اعتراض كند.
آنچه از آيات و روايات در مورد همگانى بودن سؤال بيان شد، با آيه زير منافاتى ندارد:
فَيَوْمَئِذٍ لايُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ انْسٌ وَ لاجانٌّ «١» پس در آن روز (قيامت) نه جنّى و نه انسانى از گناهنش سؤال نمىشود.