معاد شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٦
اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حينَ مَوْتِها «١» خداوند، جانها را هنگام مرگ، بطور كامل قبض و دريافت مىكند.
البته، خداوند تدبير امور جهان را به واسطه فرشتگان مقرّب خود انجام مىدهد و گرفتن جانها را به فرشتهاى بزرگ به نام عزرائيل كه به او «ملك الموت» گفته مىشود، وانهاده است:
قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذى وُكِّلَ بِكُمْ «٢» بگو: فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده (روح) شما را مىگيرد.
و اين فرشته مقرّب خدا، فرشتگان بسيارى را براى گرفتن جانها مأمور مىسازد و آنان فرمانبر او هستند. از اين رو، گاهى گرفتن جانها به آنان نسبت داده شده است؛ گرچه مسئول كلّ اين كار، حضرت عزرائيل است:
الَّذينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمى انْفُسِهِمْ «٣» همانها كه فرشتگان (مرگ) روحشان را مىگيرند در حالى كه به خود ظلم كرده بودند! حضرت على (ع) در پاسخ شخصى فرمود:
... و آنچه بيان كردى از آيات قبض روح مانند قول خداوند «قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذى وُ كِّلَ بِكُمْ ثُمَّ الى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ» و قول خداوند «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْانْفُسَ حينَ مَوْتِها» و قول خداوند «تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لايُفَرِّطُونَ» و قول خداوند «الَّذينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمى انْفُسِهِمْ» و قول خداوند «تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ»، پس بدان خداوند تبارك و تعالى، تدبير امور خود را به هر كيفيتى كه بخواهد، انجام مىدهد و مخلوقات خود را به هر كارى كه بخواهد مىگمارد. خداوند ملك الموت را بر قبض روح