رهبرى فرزانه از نسل كوثر - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤١
١- رهبرى در فتوا (مرجعيت)؛ يعنى بيان احكام شرعى (اعم از تكليفى و وضعى).
٢- رهبرى سياسى؛ يعنى پيشوايى امت اسلامى.» بنابراين مرجع كسى است كه تنها عهدهدار تعيين تكليف شرعى افراد مسلمان در ابعاد زندگى فردى و اجتماعى است، اما رهبر يا پيشواى امت اسلامى كسى است كه علاوه بر تصدى مقام فتوا، اقدام به تشكيل حكومت اسلامى نموده، جامعه را براساس احكام اسلامى اداره كند.
با اين بيان در مىيابيم كه رهبر و مرجع هر دو فقيهى هستند كه «نايب عام» امام زمان- عجلالله تعالى فرجه- تلقى مىشوند؛ با اين تفاوت كه افراد مختلف مىتوانند در مقام مرجعيت به استنباط و صدور احكام شرعى بپردازند و مسلمانان نيز آزادند كه از هر يك از مراجع تقليد كه نسبت به ديگران اعلم تشخيص مىدهند، تقليد نمايند. امّا رهبر و حاكم اسلامى نمىتواند چند نفر باشد بلكه اطاعت از فقيهى كه به عنوان رهبر در رأس حكومت قرار مىگيرد برتمامى مسلمانان و حتى همه فقها و مراجع تقليد واجب مىشود. زيرا «حكومت» از امور جدايى ناپذير اسلام است و بسيارى از احكام اسلام بدون حكومت اسلامى قابل اجرا نيست و بسيارى از آنها به حاكم اسلامى ارجاع داده شده است.
بر اين مبنا، بايد گفت كه ولايت فقيه يكى از انواع ولايت تشريعى است؛ يعنى همانند ولايت پيامبر اكرم و ائمه معصومين عليهم السلام و در عصر غيبت «فقيه جامعالشرايط» عهدهدار ولايت (سرپرستى) و رهبرى جامعه اسلامى مىگردد و «به ضرورت شرع و عقل آنچه در دوره حيات رسول