دوره «غيبت صغرى‌» و «غيبت كبرى‌» تقسيم مى‌شود. «غيبت صغرى‌» از سال ٢٦٠ ه. ق شروع و تا سال ٣٢٩ ه. ق ادامه داشته است. در اين دوره، افراد خاصى با آن حضرت در تماس بوده و ارتباط ايشان را با مردم در موانع لزوم برقرار مى‌كرده‌اند. اسامى اين افراد به ترتيب نيابتشان عبارت است از: «عثمان بن سعيد عَمْرِى»، «محمد بن عثمان عَمْرى‌»، «حسين بن روح نوبختى» و «على بن محمد سَمُرى».
اين افراد به «نُوّاب اربعه» مشهور و در بين علماى شيعه از احترام و منزلتى بس والا برخوردارند. اما با آغاز دوره «غيبت كبرى‌» كه از سال ٣٢٩ ه. ق شروع شده و همچنان ادامه دارد، به صورت رسمى و همانند عصر غيبت صغرى فرد يا افراد خاصى نايب و نماينده آن حضرت تلقى نمى‌شوند و هر كسى هم كه چنين ادعايى داشته باشد، به عنوان فردى دروغگو شناخته و معرفى مى‌گردد.
اما همان‌گونه كه در مباحث قبلى يادآور شديم نياز انسانها به وجود رهبران الهى نيازى هميشگى و عينى است و انسانها براى رسيدن به س رهبرى فرزانه از نسل كوثر ٥١ چگونگى انتخاب و عزل رهبر ص : ٥١ عادت و كمال، نيازمند راهنمايى و هدايت كسانى هستند كه فرامين و احكام الهى را بخوبى دريافته و خود با عمل به آنها، نمونه و الگوى عينى و عملى براى پيروانشان باشند؛ چرا كه قوانين، رهنمودها و راهنماييهاى بشرى هرگز پاسخگوى اين نياز نخواهد بود و نمى‌توان به توصيه‌ها و رهنمودهاى خردمندان و دانشمندان بسنده نمود.
به همين دليل، اين سؤال اساسى مطرح مى‌شود كه در عصر غيبت تكليف جامعه بشرى و كسانى كه طالب حق و هدايت الهى مى‌باشند، چيست؟ و چگونه مى‌توان از نهر زلال و جارى كوثر حق سيراب شد و