اطلاعات در اسلام - رضوان طلب، محمدرضا - الصفحة ٢٥ - محدوده حُسن ظنّ

مرحوم طبرسى در تفسير آيۀ شريفۀ «اِجْتَنِبُوا كَثيٖراً مِنَ‌الظَّنِّ» مى‌گويد:

هوان يظنّ باهل الخير سوءً فامّا اهل السوء و الفسق فلنا ان نظنّ بهم مثل ما ظهر منهم [١]

ظنّ مورد نهى خداوند آن است كه به اهل خير بدگمان باشد، امّا نسبت به اهل سوء و فسق، گمان به آنچه در ظاهر از آنان نمايان است، مورد نهى نيست.

امير مؤمنان (ع) ضمن توصيه به مالك‌اشتر دربارۀ پذيرفتن صلحى كه دشمن آن را پيشنهاد مى‌كند، او را به اين نكتۀ مهّم متوجه مى‌سازد كه در قبول صلح به هيچ‌وجه به دشمن با ديدۀ خوش‌بينى نگاه نكند و هوشيارى كامل را به كار بندد:

فَأِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمٰا قٰارَبَ لِيَتَغَفَّلَ فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَاتَّهِمْ فىٖ ذٰلِكَ حُسْنَ الظَّنِّ

زيرا دشمن گاهى اظهار دوستى و نزديكى مى‌كند تا طرف مقابل را غافلگير سازد. پس شيوۀ محكم‌كارى و احتياط را رها مكن و خوش‌بينى را متهم ساز. [٢]

آن بزرگوار در سخن زيباى ديگرى چنين مى‌فرمايد:

لٰا تَأْمَنْ عَدُوّاً وَ اِنْ شَكَرَ [٣]

دشمن همواره دشمن است، اگر چه به ظاهر ستايش كند، پس نبايد از او احساس امنيّت شود.