اطلاعات در اسلام - رضوان طلب، محمدرضا - الصفحة ٣٢ - محدودۀ ممنوعيت

مورد نهى نيست و طبعاً اين ممنوعيت مرز مشخصى دارد. اين مرزها در بيان روايات چنين است:

الف-تجسّس غير مسؤولانه و بيهوده

انسان در جامعه گاه با پرسشگران و مفتّشانى روبه‌رو مى‌شود كه سؤال آنان قبل از هر چيز جنبۀ فضولى و بيهودگى دارد. آنان خود نمى‌دانند كه اطّلاعات مورد سؤال چه كاربردى برايشان مى‌تواند داشته باشد و تنها يك انگيزۀ مجهول آنان را به اين جست و جو وا مى‌دارد. اين نوع تجسّسها به خصوص در محدودۀ يك ارگان نظامى و امنيّتى از ممنوعيّت و حساسيّت ويژه‌اى برخوردار است. هركس موظّف است فقط آنچه را كه به او مربوط است، بداند و آنچه در حوزۀ وظايف او نيست، نداند و نپرسد. امام صادق (ع) اين گونه پرسشهاى بى‌هدف را نوعى رفتار جاهلانه دانسته است:

اَلْجَهْلُ فىٖ ثَلاٰثٍ: فىٖ تَبَدُّلِ الْاِخْوٰانِ وَالْمُنٰابَذَةِ بِغَيْرِ بَيٰانٍ وَ التَّجَسُّسِ عَمّٰا لاٰ يَعْنىٖ [١]

نادانى (در تنظيم روابط اجتماعى) در سه چيز خلاصه مى‌شود: (فروختن و) جابجا نمودن دوستان، مخالفت بدون ارائه دليل و تجسّس‌هاى بيهوده كردن.

ب-پرونده‌سازى

شيّادان در راه رسيدن به اهداف شوم خود، ابزارهاى گوناگونى را به كار مى‌گيرند. آنان براى تسليم اجبارى افراد جهت برآورده‌كردن خواستۀ خويش، مى‌كوشند تا براى هر يك از آنان، نكته يا نكات ضعفى را پرونده كرده تا