اطلاعات در اسلام - رضوان طلب، محمدرضا - الصفحة ٣٣ - محدودۀ ممنوعيت

در زمان مناسب از آن به عنوانِ اهرم فشار بهره جويند. بسيارى از روايات كه ممنوعيت تجسّس را گوشزد مى‌كند، با يادآورى اين گونه اهداف در تجسّسها، حريم اين ممنوعيت را در اين گونه موارد محدود مى‌نمايد. امام صادق (ع) مى‌فرمايد:

مَن اَحْصىٰ عَلىٰ اَخيٖهِ الْمُؤْمِنِ عَيْباً لِيَشينَهُ بِهِ وَ يَهْدِمَ مُرَوَّتَهُ فَقَدْ تَبَوَّءَ مَقْعَدَهُ مِنَ النّٰارِ [١]

آن كس كه نكات ضعف برادر مؤمن خود را بر شمارد تا او را رسوا كرده و بناى شخصيّتش را ويران سازد، [ در قيامت ] جايگاهى پر از آتش خواهد داشت.

در روايتى از اين عمل ناروا به كمترين حدّ كفر تعبير شده است؛ پيامبر اكرم (ص) مى‌فرمايد:

أَدْنىَ الْكُفْرِ اَنْ يَسْمَعَ الرَّجُلُ عَنْ اَخيٖهِ كَلِمَةً فَيَحْفَظَهٰا عَلَيْهِ يُريٖدُ اَنْ يَفْضَحَهُ بِهٰا اُولٰئِكَ لاٰ خَلاٰقَ لَهُمْ [٢]

كمترين حدّ كفر آن است كه انسان مطلبى را در مورد برادر (مسلمانش) بشنود و آن را حفظ كند با اين قصد كه روزى او را رسوا نمايد، آنان در پايان كار و در رستاخيز بهره‌اى نمى‌برند.

متأسفانه اين سوء نيّت، گاه در محيطى آكنده از اميد، صفا، صميميت و حُسن ظنّ طرفِ مقابل اِعمال مى‌شود. امام‌صادق (ع) در اين باره مى‌فرمايد: