اطلاعات در اسلام - رضوان طلب، محمدرضا - الصفحة ١١٨ - الف-تحركات دشمن

آموزه‌هاى خبرى و اطّلاعاتى محسوب مى‌گردد. بنابراين، ثبت تمامى كنشها و واكنشهاى سوژه‌ها بايد در اولويّت دستور كار مسئولان جمع‌آورى اخبار قرار گيرد تا در مرحلۀ ارزيابى و تحليل، اخبار مفيد از غير مفيد مشخّص گردد.

گروههاى گشت و شناسايى كه در جنگهاى صدر اسلام همواره مورد توجّه پيامبر اكرم (ص) بودند، كارگزار اين مأموريت مهمّ تلقى مى‌شدند. در جنگ بدر آنگاه كه پيامبر اكرم (ص) از حركت كاروان تجارتى آگاه شد، طلحة بن عبيداللّه و سعيد بن زيد را براى كسب خبر به مسير كاروان اعزام نمود. آنان نزد مرد باديه‌نشينى به‌نام «كشد جهنى» در هورى به نام «نخبار» به‌طور مخفيانه منزل گزيدند تا آنكه قافله گذشت. آنان برفراز بلندى، عِدّه و عُدّه و امكانات كاروان را برآورد كرده و با راهنمايى و همكارى مرد صحرانشين به سوى مدينه برگشتند. اين در حالى بود كه وقتى اهل كاروانِ ابو سفيان از مرد صحرا نشين دربارۀ مأموران اطّلاعاتى پيامبر (ص) سؤال نمودند، او با تعجّب به آنان گفت: «اَعُوذُ بِاللّٰهِ وَ أنىّٰ عُيُونُ مُحَمَّد بِالْنَخْبٰار؟» يعنى: پناه بر خدا! مأموران امنيّتى پيامبر كجا و نخبار كجا [١]؟

اين پاسخ مرد صحرا نشين حكايت از آن دارد كه مأموران اطّلاعاتى پيامبر (ص) چقدر زيبا و بادقّت از امكانات اطّلاعاتى مرد باديه نشين بهره بردند و چه زيبا او را نسبت به كار خود توجيه كردند.

در جنگ خيبر آنگاه كه رسول خدا (ص) ملاحظه كرد كه يهوديان خانواده‌هاى خود را از «دژ نَطاة» تخليّه و به جاى ديگر منتقل كردند، اين اطّلاعات ثبت شد تا اينكه در مصاحبه با اسير يهودى از وى علّت اين امر