تَذَرْویِ اَبْهَری، از شاعران پارسی‌گوی شبه قارۀ هند در سدۀ ١٠ق/١٦م. موطن اصلی او ابهر است، ولی گروهی وی را از قزوین می‌دانند (احمدعلی، ٤٠٤؛ آذر، ٢٢٩).
تذروی از بستگان مولانا نرگسی ابهری (د ٩٣٨ق/١٥٣٢م)، محتسب هرات بود (شفیق، ٥٥؛ آذر، همانجا). وی در جوانی به سیاحت روی آورد. نخست به عثمانی سفر کرد و در آنجا به خدمت سلطان عثمانی رسید و در پناه خواندگار و فرزندان وی، مدتی روزگار گذراند (رازی، ٣/١٩٤؛ گلچین معانی، ١/ ٢٠٩)؛ سپس در دورۀ فرمانروایی بیرام‌خان (د ٩٦٨ق/١٥٦١م)، از پیشکاران اوایل حکومت اکبرشاه، از عثمانی به هند رفت و از مقربان درگاه وی شد (گوپاموی، ١٢٥؛ شفیق، ٥٥ -٥٦). تذروی در جنگ دامن کوه، به دست شمس‌الدین، خان اعظم اتکه، اسیر شد و مدتی بعد آزاد گردید و موردتوجه خاص و عنایات او قرار گرفت (همو، ٥٦).
تذروی در جمادی‌الاول ٩٧٥/ نوامبر ١٥٦٧ به دست گروهی از دزدان کشته شد. وی را در خانه‌اش در آگره به خاک سپردند (همانجا). تذروی در سرودن غزل و مثنوی تبحر داشت (نفیسی، ١/٥٤١؛ گلچین معانی، همانجا). وی دیوانی داشته که ظاهراً مفقود شده است (آذر، همانجا)؛ از او دو مثنوی باقی است: یکی به نام «حسن یوسف» که تذروی آن را به نام سامی یوسف محمدخان، پسرخان اعظم اتکه سروده (نفیسی، همانجا) و دیگری، مثنوی در جواب «ده نامۀ» ابن عماد (د ٨٠٠ق/ ١٣٩٨م) است که آن را به نام اعظم‌خان گوگلتاش، سروده است (رازی، نفیسی، همانجاها).

مآخذ: آذر بیگدلی، لطفعلی‌، آتشکده، به کوشش جعفر شهیدی، تهران، ١٣٣٧ش؛ احمدعلی هاشمی سندیلوی، مخزن الغرائب، به کوشش محمدباقر، لاهور، ١٩٦٨م؛ رازی، امین‌احمد، هفت اقلیم، به کوشش جواد فاضل، تهران، ١٣٤٠ش؛ شفیق، لچهمی نراین، شام غریبان، به کوشش محمداکبرالدین صدیقی، کراچی، ١٩٧٧م؛ گلچین معانی، احمد، کاروان هند، تهران، ١٣٦٩ش؛ گوپاموی، محمدقدرت‌الله، نتایج الافکار، بمبئی، ١٣٣٦ش؛ نفیسی، سعید، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی، تهران، ١٣٤٤ش. پریسا سنجابی