دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٦٣٩
| تابوره جلد: ١٤ شماره مقاله:٥٦٣٩ |
تابوره، استانی در تانزانیا و شهری به همین نام در مرکز آن.
استان تابوره با ١٥١،٧٦ کم ٢ وسعت و ٣٢١،٨٦٩،١ تن جمعیت (١٣٨٤ش/٢٠٠٥م)، در نواحی
غربی بخش مرکزی تانزانیا جای دارد («فرهنگ...٣»؛ کلمبیا٤). شهر تابوره، مرکز این
استان با ٢٩٢،١٤٥ تن جمعیت (١٣٨٤ش) در°٥ و ´١ عرض جنوبی و°٣٢ و ´٤٨ طول شرقی در
ارتفاع ٢٠٠،١ متری از سطح دریا واقع است («اطلس.. ٥»، ١٧٢، فهرست؛ «فرهنگ»؛
بریتانیکا).
تابوره بر سر راههای مهم ارتباطی تانزانیا واقع است و توسط راهآهن به دارالسلام
(پایتخت)، در کنار اقیانوس هند و شهرهای کسیگوما در کنار دریاچۀ تانگانیکا،و
موانزا در کنار دریاچۀ یکتوریا ارتباط دارد و از مراکز بازرگانی به شمار میرود
( کلمبیا). اقتصاد تابوره برپایۀ کشاورزی استوار است و مهمترین محصولات آن
بادامزمینی، پنبهو تنباکوست (همانجاها؛ همرسلی،١٩٣). در تابوره و نواحی همجوار
آن مردمانی از قبیلۀ مهم نیاموزی١ زندگی میکنند که ٢٥ تا ٣٠٪ آنها مسلماناند.
جامعۀ نیاموزی پس از استقرار در تابوره به اسلام روی آورد. طریقههای عرفانی مختلف
همچون قادریه، شاذلیه، رفاعیه، احمدیه ـ ادریسیه، علویه و جز آنها در این شهر
پیروانی دارند (نك : کوک، ٥٦١، ٥٦٤؛ تریمینگام، ٥٧, ٩٧-٩٨).
پیشینۀ تاریخی: پس از آنکه مسلمانان در ١٢٤٠ق/١٨٢٥م در سواحل شرقی افریقا استقرار
یافتند، در ١٢٥٦ق/١٨٤٠م به تابوره روآوردند. در همین سال سیدسعید، حاکم عمان مرکز
دولت خود را به زنگبار انتقال داد و جامعۀ سواحلیها در تابوره مراکز تجاری ایجاد
کردند (کوک، ٥٥٩؛ تریمینگام، ٢٣-٢٤؛ کیرن، ٢٦-٢٧). در آن زمان، این شهر جزو
منطقهای بود که مسلمانان میبایستی به مقامات محلی مالیات میپرداختند. در این
شرایط در فاصلۀ سالهای ١٨٥٩-١٨٦٥م درگیریهایی میان مسلمانان تابوره و حاکم منطقه
درگرفت، اما هنگامی که نیاموزیها قدرت بیشتری یافتند، رهبر آنان میرامبو
(١٨٦٥-١٨٨٤م) بر تابوره چیره شد (تریمینگام، ٢٤, ٤٣).
تابوره در سدۀ ١٣ق/ ١٩م از مراکز ترویج اسلام در سرزمین اصلی تانزانیا به شمار
میآمد. شیخ اویس که در انتشار اسلام نزد بومیان افریقایی نقش چشمگیری داشت، مرکز
فعالیتهای خود را در تابوره قرار داد (کوک، ٥٦٧ -٥٦٨).
در ١٣٠٥ق/ ١٨٨٨م هنگامی که ابوشیری بن سلیم و یارانش در سواحل دست به شورش زدند،
میان مردمان تابوره هم اختلافاتی پدید آمد (کیرن، ٢٩).
پس از استقلال زنگبار در ١٣٤٣ش/١٩٦٤م نیروهای افریقایی که در تابوره مستقر بودند،
افسران انگلیسی را اخراج کردند (کوک، ٥٥١). امروزه تابوره در تقسیمات کشوری
تانزانیا یکی از ٢٢ استان این کشور به شمار میآید (نك : امینی، ١١٠-١١١).
مآخذ: امینی، رحیم، تانزانیا، تهران، ١٣٧٥ش؛ کوک، ژ.م.، مسلمانان افریقا، ترجمۀ
اسدالله علوی، مشهد، ١٣٧٥ش؛ نیز:
Britannica, ٢٠٠٤; Britannica Atlas, Chicago, ١٩٩٦; The Columbia Encyclopedia,
٢٠٠١; Hamersley, A., »Agriculture and Land Tenure in Tanzania«, East Africa: Its
Peoples and Resources, New York, ١٩٧٢; Kieran, J.A., »History«, ibid;
Trimingham, J.S., Islam in East Africa, Oxford, ١٩٦٤; The World Gazetteer, www.
world-gazetteer.com.
پرویز امین