ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٢ - ب- پس از ازدواج
٢. توانمندسازى جوانان براى تشكيل و اداره خانواده
يكى ديگر از مهمترين و مؤثّرترين راهكارهاى تحقّق جامعه خانواده محور و تحكيم بنياد خانواده، توانمندسازى جوانان براى تشكيل و اداره خانواده است. براى تحقّق اين هدف، لازم است كه با همكارى و مشاركت جدّى همه نهادها و سازمانهاى مسئول، از جمله «شوراى فرهنگى، اجتماعى زنان»، «مركز امور زنان و خانواده رياست جمهورى»، «سازمان بهزيستى»، «سازمان نظام روانشناسى» و «سازمان ثبت اسناد»، به همه دختران و پسران در سه مقطع مهم از زندگى آنها، يعنى در آستانه ازدواج، پس از ازدواج و پس از ايجاد اختلاف، آموزشها و مشاورههاى لازم داده شود.
براى انجام اين آموزشها و مشاورهها، از راهكارهاى مختلفى مىتوان استفاده كرد كه برخى از آنها عبارتند از: ارائه بستههاى آموزشى (شامل كتاب، لوح فشرده، فلش كارت و تابرگه)؛ پخش فيلمهاى آموزشى، ارائه مشاورههاى لازم از طريق تلفن، پيامك، شبكههاى اجتماعى، پست الكترونيك و ...؛ برگزارى جلسات مشاوره؛ برگزارى كارگاه آموزشى؛ برگزارى جلسات سخنرانى انگيزشى؛ برگزارى جلسات پرسش و پاسخ و برگزارى اردوهاى آموزشى و تفريحى.
براى روشنتر شدن اين موضوع، در اينجا، به مهمترين اهداف آموزشى اين دورهها و كارگاهها، به تفكيك در سه مقطع از زندگى مشترك زوجين اشاره مىكنيم.
الف- در آستانه ازدواج
با توجّه به اينكه در نظام آموزشى كشور، تمهيد مناسب براى آماده سازى دختران و پسران براى ازدواج و تشكيل خانواده پيشبينى نشده، لازم است كه براى همه جوانان در آستانه ازدواج، يا به بيان ديگر، دختران و پسرانى كه براى انشاى صيغه عقد دائم و ثبت ازدواج به دفاتر ازدواج مراجعه مىكنند، دورهها و كارگاههاى آموزشى طرّاحى و اجرا شود.
مهمترين اهداف آموزشى اين دورهها و كارگاهها عبارتند از:
١. ارتقاى مهارتهاى همسردارى، بر اساس آموزههاى قرآن و عترت؛
٢. آشنايى زوجين با وظايف و مسئوليتهاى خود؛
٣. آشنايى زوجين با راهكارهاى ارتباط مؤثّر و مهارتهاى حلّ مشكلات؛
٤. آشنايى زوجين با ويژگىها و تفاوتهاى زن و مرد؛
٥. آشنايى زوجين با مهارتهاى ارتباط جنسى؛
٦. آشنايى زوجين با حقوق و تكاليف والدين.
ب- پس از ازدواج
همسران جوان در سالهاى اوّل تشكيل خانواده، با مسائل و مشكلات گوناگونى مواجه مىشوند كه بسيارى از آنها با ارائه آموزشها و مشاورههاى صحيح و به موقع، قابل حل و پيشگيرى است.
در ارائه اين آموزشها و مشاورهها، توجّه به اهداف زير ضرورى است:
١. آشنايى همسران با اخلاق همسردارى، با تأكيد بر موضوعاتى چون:
- قدرشناسى و سپاسگزارى نسبت به همسر؛
- احترام متقابل و دورى از تحقير و توهين نسبت به يكديگر؛
- پرهيز از به كار بردن الفاظ زشت و ناروا در گفتوگو با يكديگر؛
- مسئوليتپذيرى و همكارى با يكديگر در انجام كارهاى خانه؛
- صبر، گذشت و چشمپوشى از اشتباههاى يكديگر؛
- صداقت و وفاى به عهد؛
- عيبپوشى و رازدارى؛
- دورى از عيبجويى و سرزنش يكديگر؛ بهويژه در ميان جمع؛
- هديه دادن در مناسبتها؛
- فراموش كردن گذشته و زندگى در زمان حال؛
٢. افزايش رضايتمندى همسران از زندگى زناشويى
براى تحقّق هدف يادشده، توجّه به اين موضوعات ضرورى است:
- بيان فضيلت صبر و پايدارى در برابر مسائل و مشكلات زندگى زناشويى؛
- تبيين شايسته مقام همسرى و مادرى از ديدگاه آموزههاى اسلامى؛
- بيان جايگاه فرهنگ شكرگزارى و رضايتمندى در آموزههاى اسلامى؛
- بيان راهكارهاى مختلف افزايش رضايت زناشويى؛
- نقد و بررسى عوامل مختلف ايجاد نارضايتى در زندگى زناشويى و راهكارهاى مقابله با آنها؛
٣. آشنايى همسران با شيوه درست مقابله با ويژگىهاى نامطلوب اخلاقى طرف مقابل؛
٤. آشنايى همسران با ويژگىهاى روابط زناشويى مطلوب و نقش روابط جنسى در تقويت پيوند عاطفى زوجين و تحكيم خانواده؛
٥. آشنايى همسران با عوامل مختلف آسيبرسان به خانواده و روشهاى مقابله با هريك از اين عوامل:
- عوامل روانشناختى: عدم بلوغ اجتماعى و ...؛
- عوامل اقتصادى: مشكلات مالى، تنگنظرى، خساست، ولخرجى، نداشتن قناعت و ...؛
- عوامل فيزيولوژيك: بيمارىها و نواقص جسمى، نازائى يا عقيم بودن؛
- عوامل موقعيتى: دخالت ديگران، تولّد فرزند ناخواسته، عدم تناسب ظاهرى؛
- عوامل شخصيتى: اختلالات شخصيت، گرايشهاى جنسى انحرافى، اختلالات روانى و عاطفى؛
- عوامل فرهنگى: عدم سنخيت سوابق اجتماعى، مذهبى، هنرى و ...؛
- عوامل شغلى: حجم بالاى كار، انتقال دغدغههاى كارى به محيط خانه، كمى حضور در منزل، زندگى در شهرهاى مختلف.
٦. آشنايى همسران با روشهاى مقابله با خشم و عصبانيت و راهكارهاى آرامسازى ذهنى و روانى؛
٧. آشنايى همسران با روشهاى جلوگيرى از روزمرّگى و يكنواختى در زندگى؛
٨. آشنايى زوجين با روشهاى مقابله با باردارىهاى ناموفّق (سقط مكرّر) و روشهاى جديد و جايگزين در درمان نابارورى (اهدا)؛
٩. آشنايى زوجين با جايگاه و نقش فرزند در نشاط و بالندگى