٣. در زيارت‌ها، از حسنين (ع) به عنوان «إمامَينِ شَهيدَينِ مَظلُومَينِ مَقتُولَين‌» ياد شده و اين عبارات به ويژه در مورد امام حسن (ع) محلّ توجّه فراوان است و افشا كننده شهادت مظلومانه آن حضرت است.

٤. در زيارت‌هاى مربوط به امام حسين (ع) نيز حقايق بسيارى درباره امويان آشكار شده است. مى‌دانيم كه بنى‌اميه تلاش فراوانى كردند تا نشان دهند، يزيد قصد قتل حسين را نداشته و قاتل حسين، نه يزيد كه شمر، سنان و عمر سعد بوده‌اند و حتّى حسين قصد بيعت با يزيد را داشته است. هدف از اين تبليغات اين بود كه شيعه پس از حسين (ع) با ديگر خلفا طريق مسالمت و حتّى تأييد، پيشه كند؛ امّا زائر حسين در كنار اين تبليغات حكومت، در زيارت آن حضرت مى‌خواند:

«فَقَدْ قَاتَلَ كَرِيماً وَ قُتِلَ مَظْلُوماً ... فَقَتَلُوهُ بِالْعَمْدِ الْمُعْتَمَدِ ...؛[١]

كريمانه جنگيد و مظلومانه شهيد شد ... او را عامدانه كشتند.»

«اللهُمَّ الْعَنْ يَزِيدَ بْنَ مُعَاوِيَهَ ... وَ آلَ أَبِى سُفْيَانَ وَ آلَ زِيَادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ وَ بَنِى أُمَيَّهَ قَاطِبَه ...؛[٢]

خدا لعنت كند يزيد را ... و خاندان ابوسفيان را و خاندان زياد را و خاندان مروان را و تمامى بنى‌اميه را.»

قابل توجّه آنكه در زيارت عاشورا مى‌خوانيم كه بنى‌اميه روز عاشورا را جشن مى‌گرفته‌اند و مبارك مى‌شمرده‌اند؛ همچنين در اين زيارت تصريح شده است كه بنى‌اميه توسط پيامبر (ص) لعن شده‌اند.

٥. امام سجّاد (ع) نيز، مانند ديگر ائمّه اطهار (ع) به مرگ طبيعى از دنيا نرفته است؛ بلكه به شهادت رسيده است. تلاش حكومت اموى و ديگر تحريف‌گران براى طبيعى جلوه دادن مرگ امام، با اين عبارات زيارت‌هاى ايشان، بى‌نتيجه مى‌ماند:

«السَّلامُ عَلَيكُم يابنَ الحُسَينِ الشَّهيد، السَّلامُ عَلَيكُم ايُّهَا الشَّهيدُ وَ ابنُ الشَّهيد المَظلُوم‌؛[٣]

سلام بر شما اى فرزندان حسين شهيد! سلام بر شما اى شهيد و فرزندان شهيد مظلوم!»

همچنين از عبارت «عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ سَيِّدِ الْعَابِدِينَ الْمَحْجُوبِ مِنْ خَوْفِ الظَّالِمِينَ‌». در زيارت ائمّه «سُرَّ من راى» را، تا حدّى مى‌توان به جوّ سياسى زمان امام سجّاد (ع) و ميزان اختناق موجود و مبارزات امام پى برد.

٦. در زيارت امام موسى كاظم (ع) كه هارون بسيار سعى مى‌كرد، رابطه خود با امام را دوستانه جلوه دهد و مرگ امام را هم طبيعى نشان دهد، مى‌خوانيم:

«اللهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ اهلِ بَيتِهِ و صَلِّ عَلَى مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ... وَ الْمُضْطَهَدِ بِالظُّلْمِ وَ الْمَقْبُورِ بِالْجَوْرِ وَ الْمُعَذَّبِ فِى قَعْرِ السُّجُونِ ... السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْإِمَامُ الْمَقْتُولُ الشَّهِيدُ ...؛

سلام بر موسى‌بن جعفر كه در فشار و رنج ستم روزگار بود و در تنگناى بيدادگران در قعر زندان‌ها شكنجه مى‌شد.»

٧. درباره امام رضا (ع) نيز مى‌دانيم كه مأمون، خليفه زيرك عبّاسى، تلاش فراوانى مى‌كرد كه مرگ آن حضرت را طبيعى جلوه دهد تا آنجا كه برخى متون تاريخى نيز با او هم‌سويى كرده و مرگ امام را به علّت بيمارى دانسته‌اند؛ امّا زائر امام رضا (ع) در زيارت آن حضرت، به صراحت مى‌خواند:

«السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ الشَّهِيدُ.»

پى‌نوشت‌ها:

[١]. مجلسى، ١٣١/ ٩٩.

[٢]. «الازدى»، ص ٢٥.

[٣]. مجلسى، ٣٣١/ ٩٨.

[٤]. كافى، ٢٧٠/ ٤.

[٥]. مجلسى، ٢٩٦/ ٩٨.

[٦]. «اقبال الاعمال»، ٦٠٧/ ٢.

[٧]. «نهج البلاغه»، خطبه شقشقيه.

[٨]. «من لايحضره الفقيه»، ٦١٣/ ٢.

[٩]. مجلسى، ٢٩٣/ ٩٧.

[١٠]. زيارت آل‌ياسين.

[١١]. «مقتل ابى‌مخنف»، ص ١٥.

[١٢]. «مفاتيح الجنان»، بند پانزدهم از آداب زيارت امام حسين (ع).

[١٣]. زيارت عاشورا.

[١٤]. «وسايل الشيعه»، ٥٧٩/ ١٤.

[١٥]. زيارت عاشورا.

[١٦]. زيارت مخصوصه اميرالمؤمنين (ع) در روز غدير.

[١٧]. زيارت مخصوصه امام حسين (ع) در اول رجب.

[١٨]. زيارت عاشورا.

[١٩]. زيارت جامعه كبيره.

[٢٠]. مجلسى، ٣٣٨/ ٩٨.

[٢١]. زيارت پنجم حضرت اميرالمؤمنين (ع).

[٢٢]. زيارت اميرالمؤمنين (ع) در روز غدير خم.

[٢٣]. مجلسى، ٢٢٥/ ١٠١.

[٢٤]. زيارت عاشورا.

[٢٥]. زيارت‌هاى امام حسين (ع).