آئين‌هاى سوگوارى مذهبى شيعيان، بى‌ترديد از مهم‌ترين و گسترده‌ترين آئين‌هاى مذهبى در جهان اسلام محسوب مى‌شود. تلفيق و امتزاج باورها و روايت‌هاى شيعى (به‌ويژه درباره عاشورا) با فرهنگ و آداب و رسوم ملل و اقوام مختلف در طول تاريخ، منجر به ظهور طيف گسترده و متنوّعى از آئين‌هاى عزادارى در كشورها و مناطق مختلف شيعه‌نشين جهان شده است. جايگاه اين آئين‌ها در فرهنگ شيعى به‌اندازه‌اى است كه بدون فهم صحيح و شناخت دقيق آنها، به شناخت شيعه و شيعيان نمى‌توان دست يافت.

تاكنون پژوهشگران مسلمان و غيرمسلمانِ بسيارى براى شناخت و معرفى اين آئين‌ها تلاش كرده‌اند؛ كتاب‌ها و مقالات بسيارى در اين موضوع نوشته شده و از ابزارهاى مختلف (مانند عكس و فيلم) براى مستندسازى آنها بهره گرفته شده است. با وجود اين به نظر مى‌رسد عواملى ازجمله پراكندگى و عدم تجميع نظام‌مند اطّلاعات و اسناد، تكثّر و تنوّع بسيار تعاريف و صورت‌هاى برگزارى آئين‌ها در مناطق و كشورهاى مختلف، محدوديت تحقيقات ميدانى و كم‌توجّهى به روش‌شناسى علمى در مستندسازى‌ها، مانع از شكل‌گيرى تصويرى دقيق، شفّاف و جامع از اين آئين‌ها شده است.

پروژه «فرهنگ سوگ شيعى» با هدف رفع آشفتگى مفهومى- نظرى موجود در مطالعات آئين‌هاى عزادارى طرّاحى شده است. اين پروژه تلاشى ميان‌رشته‌اى و گروهى در راستاى شناخت و معرفى روشمند و علمى آئين‌ها و رسوم عزادارى و مقولات مرتبط با آنها، با روش دانشنامه‌اى است.

از روز ١٦ آذر ١٣٨٩ ه. ش. (اوّل محرّم ١٤٣٢ ه. ق.) اين پروژه آغاز شده و تاكنون قريب به شش سال استمرار يافته است. در طول اين مدّت، بيش از ٥٠ نفر از صاحب‌نظران، پژوهشگران و نويسندگان جوان از حوزه‌هاى مطالعات تاريخى، مردم‌شناسى، ادبى، دينى و هنرى در قالب‌هاى مختلف، از مشاوره‌هاى تخصّصى تا نگارش مقاله با اين پروژه همكارى كرده‌اند. براى بسيارى از اين افراد، مطالعات آئين‌هاى عزادارى، حوزه اصلى يا يكى از حوزه‌هاى مطالعاتى و پژوهشى بوده است. به‌همين دليل، به‌ويژه در نگارش مقالات مربوط به آئين‌ها و آداب و رسوم، نويسندگان علاوه بر مطالعات اسنادى و كتابخانه‌اى، از تجربيات، مشاهدات شخصى‌