بستر ايجاد اينترنت(internet) ، كه مخفّف عبارت «شبكه‌هاى به هم پيوسته»(interconnected networks) است، از ابتداى دهه ١٩٤٠ م. با گسترش و پيشرفت ارتباطات الكترونيكى شبكه‌اى، به وجود آمد و در ١٩٦٠ م. به منظور كاربرد نظامى در ارتش «آمريكا» مورد استفاده قرار گرفت. هدف آمريكا از ايجاد بستر الكترونيكىِ سيستم‌هاى به هم پيوسته، در ابتدا، مقابله با اتّحاد جماهير شوروى بود؛ امّا ديرى نپاييد كه اين شبكه فوق‌العادّه ارتباطى، از انحصار ارتش در آمد و كم‌كم وارد سيستم‌هاى غيرنظامى و سپس مورد استفاده عموم قرار گرفت.

زمانى كه استفاده بسيار خصوصى اينترنت منحصر به ارتش بود، شايد ايجاد امنيّت اطّلاعاتى و رصد ارتباطات، كار دشوارى نبود و با كمترين هزينه و نيروى انسانى مى‌شد امنيّت را درون اين شبكه خصوصى حفظ كرد؛ امّا با ورود اينترنت به جامعه و پديدار شدن بستر عظيمى كه پتانسيل تبادل حجم زيادى از اطّلاعات را دارا بود، سبب به وجود آمدن ترسى مضاعف در وجود قدرت‌هايى شد كه آن را عملًا تهديدى براى امنيّت ملّى و هژمونى اين قدرت‌ها مى‌دانستند. آن زمان بود كه قدرت‌هاى بلوك غرب، به‌ويژه آمريكا و «انگليس» درصدد گسترش حيطه جاسوسى و نظارت مخفيانه‌اشان به اينترنت نيز برآمدند.

در ابتداى جنگ سرد بود كه آمريكا براى شكست كامل و نابودى امپراتورى «جماهير شوروى» سابق، دست به اقدامات جاسوسى گسترده عليه اين قدرت بلوك شرق زد و در اين راستا بود كه دو قدرت نظامى، سياسى غرب، يعنى ايالات متّحده آمريكا و امپراتورى بريتانيا، براى نيل به هدف فوق، توافقنامه فوق محرمانه‌اى را امضا كردند كه در آن، كشورهاى ديگر مستعمره بريتانياى كبير نيز حضور داشتند.

پيمان آمريكا، انگلستان ياUKUSA كه آن را به نام پنج چشم ياFVEY نيز مى‌شناسند، از بزرگ‌ترين و مخوف‌ترين و سرّى‌ترين معاهده‌هاى جاسوسى قرن بوده است. اين معاهده در سال ١٩٤٦ م. بين دو قدرت قارّه آمريكا و قارّه اروپا، انگلستان و آمريكا بسته شد و در آن، كشورهاى ديگر مستعمره انگلستان، استراليا، نيوزيلند و كانادا نيز حضور داشتند. ابتداى امر، اين معاهده براى كنترل و نظارت بر سيگنال‌هاى راديويى شوروى پياده‌سازى شد. بعدها اين معاهده، به جهت ايجاد يك امپراتورى اطّلاعاتى و جاسوسى، در راستاى نفع‌رسانى و دفع خطر و همين‌طور طرح‌ريزى حملات اطّلاعاتى و بعدها سايبرى، به‌قصد كشورهاى دشمن ايجاد شد.

در آن زمان، اين دو كشور بر اساس معاهده پنج چشم، پروژه عظيم جاسوسى قرن، يعنى اشلون را راه‌اندازى كردند. طبق اسناد پارلمان اروپا، اشلون براى نظارت بر ارتباطات نظامى و ديپلماتيك اتّحاد جماهير شوروى كمونيستى و هم‌پيمانانش در بلوك شرق، در زمان جنگ سرد و اوايل ١٩٦٠ م. پايه‌گذارى شده است. پارلمان اروپا در گزارش خود درباره پروژه اشلون كه در سال ٢٠٠١ م. منتشر شد، نتيجه‌گيرى مى‌كند كه بر پآيه اطّلاعات موجود، اشلون اين توانايى را داشته است كه تماس‌هاى تلفنى، دورنگارها، ايميل‌ها و ديگر تراكنش‌هاى جهانى داده‌ها را كه از طريق انتقال ماهواره‌اى، شبكه‌هاى تلفن عمومى و ماكروويو جابه‌جا مى‌شده‌اند، ره‌گيرى و محتواى آنها را بازرسى كند؛ امّا اين پروژه پس از فروپاشى اتّحاد جماهير شوروى، به نظارت و جاسوسى از جامعه اروپا، به‌ويژه در حوزه‌هاى سياسى، اقتصادى، تجارت دولتى و خصوصى آنها پرداخت.

پس از ورود اينترنت به حوزه نظامى و بعد از آن به حوزه عمومى، اين پيمان نيز بسط يافت و در راستاى حفظ منافع دولت استعمارى انگلستان و شيطان بزرگ آمريكا، هرچه بيشتر به فضاى سايبر بسط يافت.

در اين دو كشور، «سازمان امنيّت ملّى آمريكا»NSA و در انگلستان «سرفرماندهى ارتباطات بريتانيا»GCHQ مسئول اصلى انجام اين عمليات هستند. وظيفه سازمان امنيّت ملّى آمريكاNSA تراكنش داده‌ها، شامل سرورها، هاست‌ها و تمام خطوط فيبر نورى است كه از داخل آمريكا عبور مى‌كند. همچنين وظيفه سرفرماندهى ارتباطات بريتانيا، تراكنش داده‌هايى است كه از درون فيبرهاى نورى از داخل خاك بريتانيا و مستعمره‌هايش عبور مى‌كند؛ امّا اين دو سازمان براى تراكنش داده‌ها، به همكارى تنگاتنگى دست‌زده‌اند. آنها براى دور زدن قوانين بين‌المللى از كمك هم بهره مى‌برند و پس از فيلتر كردن و غربالگرى داده‌ها، آنها را در اختيار يكديگر قرار مى‌دهند تا كارشناسان هر دو سازمان، به تحليل دوباره داده‌ها بپردازند.

پروژه اشلون، تنها پروژه عظيم اين دو سازمان اطّلاعاتى و امنيّتى نبود. پروژه‌هاى ديگرى، از جمله بروسا، پريسم و تمپورا نيز بوده‌اند. هدف پروژه جاسوسى تمپورا، نظارت، تراكنش، ذخيره و تحليل داده‌هاى حاصل از رصد بيست‌وچهار ساعته از مكالمات تلفنى و موبايلى مردم، فعّاليت‌هاى ارتباطى از طريق اينترنت و هرگونه فعّاليت ديگر كه در حوزه فضاى سايبر صورت مى‌گيرد، بود. دولت انگليس روزانه نزديك به ٦٠٠ ميليون مكالمه را از طريق اين سامانه فوق سرّى شنود مى‌كند و داده‌هاى آن را پس از فيلترينگ و تحليل اوّليه در اختيار «آژانس امنيّت ملّى» قرار مى‌دهد تا آنها با هم‌افزايى اين داده‌ها و داده‌هاى خودشان، تحليل دقيق‌ترى از آنها انجام دهند. همين‌طور آژانس امنيّت ملّى آمريكاNSA نيز داده‌هاى اوّليه خود را كه از طريق پروژه پريسم به دست آمده است، به‌CGHQ مى‌دهد تا آنها همين روند را پيش گيرند.

اوّلين بار، روزنامه «گاردين» بود كه دست به افشاگرى عليه اين پروژه زد و اين اتّفاق، ضربه‌اى بر پيكره اين دو سازمان بود كه وجهه آنها را