ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٥ - همگام با نسل چهارم تعاملات
دهند از ميان هويّتهاى يكپارچه براى خود الگويى انتخاب كند. او را به حال خود رها مىكنند تا به كمك قوّه تخيّلى كه دارد از ميان الگوهاى تكّه پاره، تصوير و هويّتى را كه دلخواه خود دارد، خلق كند. بنابراين، تأثيرى كه اين انقلاب در روان انسانهاى معاصر مىگذارد، آن است كه به هر فرد، تصويرى پيچيدهتر از خودش ارائه مىكند و باعث مىشود كه هويّت افراد، تنوّع بيشترى پيدا كند.
در مقابل، مهمترين خصيصه ابزار تعاملى نسل چهارم، اين است كه قابليت كنش متقابل را براى مخاطب فراهم مىكند. در نتيجه، اين ابزارها به دورانِ «من مىگويم، تو فقط گوش فرا ده» خاتمه مىدهند و هر يك از مخاطبان، فرصت اظهارنظر مستقيم درباره برنامههاى توليدى را مىيابند.
امّا تمام ويژگىهاى نسل جديد تعاملات، زمانى زيباست كه ابتدا، فرهنگ استفاده از اين محصولات نهادينه شود؛ زيرا اين نسل نيز همانند نسلهاى پيشين خود، تنها يك ابزار و بستر توزيع است كه هر محتوايى بهوسيله آن، مىتواند تكثير شود.
آسيب ديگر تعاملات نسل جديد را مىتوان در عدم كنترل صحيح بر روى محتواى ارائه شده توسط كانالهاى پخش آنلاين عنوان كرد. اين معضل، زمانى تشديد مىشود كه در موارد قابل توجّهى، در عين بىملاحظگىهاى موجود در نشر محتوا، شركت سرويسدهنده «يوتيوب»، قوانين عجيب سانسور را بر روى سامانه خود اعمال مىكند؛ قوانينى مانند حذف محتواى يهودستيزانه و اينكه برنامه ايرانى «بيست چهارده» با صداى عادل فردوسىپور با محوريّت دفاع از مردم «فلسطين» با ارسال پيام خطاى: «اين ويدئو شامل محتوياتى است كه فيفا (فدراسيون جهانى فوتبال) به علّت نقض كپىرايت، مسدود شدن آن را خواستار شده است.» واجد شرايط سانسور مىشود!
نسل چهارم تعاملات، همانند نسل گذشته پدران خود، ابزارى است در دست بشر كه مىتواند باعث پديدار شدن موقعيتهاى مطلوب و نامطلوبى شود. از اين رو شناخت هرچه بهتر اين ابزار و تلاش براى فرهنگسازى استفاده درست از آن، مىتواند تا حدود زيادى از آسيبهاى اين شكل نوظهور از تعاملات بكاهد. با تمام اينها، نسل چهارم تعاملات بايد نسبت به نسلهاى قبل از خود، محدود باشد؛ زيرا بسترى وسيع براى بدترين نوع معاشرت فراهم مىآورد. سيّدبنطاووس (ر ه) در وصيّت اخلاقى خود به فرزندش، اينگونه آن را معرفى مىكند:
اى فرزند! بدان كه بدترين معاشرت، معاشرت با گناهكاران است. خواه از واليان باشد يا از غير آنان؛ امّا اين معاشرت وقتى ناپسند است كه براى مخالفت با اعمال ناپسند آنان و از روى اطاعت فرمان خداى عزَّ جلاله براى پند گفتن به آنان نباشد؛ چه خداى جلَّ جلاله از انسان چنين مىخواهد كه آن سان معاشرت كند كه او مىفرمايد يا دست كم از آنچه خداى جلَّ جلاله از آن اعراض مىفرمايد، اعراض كند و از آنچه كه خداى جلَّ جلاله از آن خشمگين است، متنفّر باشد.
از طرف ديگر، اين پند راهگشا، خود مؤيّد آن است كه استفاده صحيح از همين ابزارها، مىتواند راه سعادت انسان را نيز فراهم كند.
در نهايت، نبايد از توانايىهاى بومى در راهاندازى نسل جديد تعاملات، غافل بود. غالب سرويس اشتراكگذارى تصاوير ويدئويى براساس قوانين تعيينشده، توسط سازمان تشخيص محتواى مجرمانه، در ايران قابلدسترس نيست؛ امّا سرويسهاى مشابهى، مانند آپارات در حال ارائه سرويس به مخاطبان ايران و حتّى خارجى است كه خود اين امر تا حدّ زيادى فقدان دسترسى به سرويسهاى خارجى را در ايران جبران كرده است؛ امّا قطعاً ارائه خدمات مهمّى مانند سيستم كسب درآمد، قوانين شفّاف و واقعى (نه مانند يوتيوب) و همچنين توسعه هرچه بيشتر كيفى و كمّى ويدئوهاى آپلود شده، مىتواند سرويسدهندگان داخلى نسل چهارم تعاملات را در شقّ بومى آن، بيش از پيش در مسيرى كه هستند، موفّق گرداند.