ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٩ - فضاى سايبر
موارد غيرقابل پيشبينى، همچون طوفان، باد و باران مواجهند؛ امّا اگر سكّاندار به طور مدام و با ايجاد شرايط جديد آب و هوا با تغيير سكّان، كشتى را به سمت فانوس دريايى هدايت كند، كشتى به سلامت، به مقصد مىرسد. از اين رو وظيفه علم سايبرنتيك نيز همانند سكّاندار است؛ يعنى با در نظر گرفتن هميشگى هدف، اطّلاعات وارد شده را طبقهبندى و سازماندهى كند تا به مقصد مورد نظر برسد.
اين كلمه يونانى(KUBERNETES) زمانى كه وارد زبان لاتين شد، به كلمه(GUBERNATOR) و در زبان انگليسى، به كلمه(GOVERNOR) به معناى حاكم تغيير كرد. در واقع، كار حاكم در كشور نيز همانند كار سكّاندار در كشتى است. واينر در كتاب خود با عنوان «سايبرنتيك و كنترل در ارتباط بين حيوان و ماشين» در سال ١٩٤٨ م. به طور جامع در مورد سايبرنتيك، بحث كرده است.
فضاى سايبر
كلمه فضاى سايبر(Cyberspace) زاده ذهن نويسندگان رمانهاى تخيّلى در دهه هشتاد است. رماننويسانى همچون ورنر وينجى در رمان خود با عنوان «نامهاى واقعى»(True Names) در سال ١٩٨١ م. و جان مايك فورد از جمله افرادى بودند كه حرف از فضاى مجازى به ميان آوردند.
طبق تعريف، فضاى سايبر يك دامنه پويا و سراسرى است كه شامل تركيبى از الكترونها و طيف الكترومغناطيس مىباشد كه هدف آن، ساخت، ذخيره، تصحيح، تغيير، اشتراك، استخراج، استفاده و حذف كردن اطّلاعات است.
در دهه شصت و در خلال جنگ سرد، آمريكايىها «مؤسّسه پروژههاى تحقيقى پيشرفته آرپا»(ARPA) را به وجود آوردند. اين مؤسّسه با يك هدف مشخّص شروع به كار كرد، اتّصال كامپيوترها به يكديگر از طريق خطوط تلفن. آنها به دنبال سيستمى بودند كه دادهها به طور اتوماتيك از مبدأ به مقصد، بدون داشتن مسيرى از قبل تعيين شده برسند. در واقع، همچون تار عنكبوت اگر بخشى از اين سيستم از بين رفت يا خراب شد، باز دادهها توانايى اين را داشته باشند تا از راههاى ديگر به مقصد برسند.
نياز به چنين سيستمى از آنجا به وجود آمد كه در صورت حمله اتمى «روسيه» به آمريكا، آمريكايىها در جواب، براى دادن دستور حمله اتمى، نيازمند خطوط تلفن بودند تا رئيس جمهور دستور حمله را بدهد؛ امّا خطوط تلفن قبل از اين دستور، توسط موشكهاى روسى منهدم شده بود و عملًا راهى براى رساندن دستور رئيس جمهور وجود نداشت. پس نياز به سيستمى احساس مىشد كه در صورت خراب شدن يا از بين رفتن بخشى از شبكه، دادهها بتوانند از مسيرهايى كه همچنان سالم باشند، استفاده كنند.
در دهه نود، پس از حمله هكرها به «سازمان آرپا» و لو رفتن سيستم مورد استفاده دولت، وزارت دفاع اين پروژه را علنى كرد. از دهه نود به بعد، آهسته استفاده از اين سيستم از حالت نظامى به حالت عمومى درآمد. به وجود آمدن موتورهاى جستوجوى اوّليه و سپس موتور جستوجوى «موزائيك»، در سال ١٩٩٣ م. باعث جهشى شگرف در دنياى مجازى شدند؛ به طورىكه در سال ١٩٩٤ م. سه ميليون كامپيوتر به اينترنت متّصل گرديدند. موتورهاى جستوجو باعث شد كه هر چه بيشتر، استفاده از اينترنت عمومى شود و از ادارات و مراكز علمى به ميان مردم رواج پيدا كند.