آمده است. «آيه نور»، به جريان هدايت حق، كه از مجارى اهل بيت (ع) نازل مى‌شود، تفسير شده و آيه مقابل، به جريان ظلمات و دستگاه ائمّه جور و نار تفسير شده است؛ لذا وسعت اين درگيرى به وسعت درگيرى ائمّه نور و ائمّه نار است، كه گرچه قبل از نبىّ اكرم (ص) نيز بوده است، و انبيا با فراعنه درگير بوده‌اند، ليكن بعد از ظهور نبىّ اكرم (ص) در اين دنيا، به نقطه اوج خود رسيده است.

در اين درگيرى كه پيش از دنياى ماست، شياطين انس و جنّ در مقابل انبيا، با هم همكارى مى‌كنند؛ ولى وقتى كه خود حضرت رسول اكرم (ص) در قالب بشر به اين دنيا مى‌آيند، اين درگيرى به نقطه اوجش مى‌رسد؛ محور درگيرى شخص رسول اكرم (ص) و شياطينى هستند كه با حضرت درگيرند. اين درگيرى، در طول تاريخ بوده است؛ ولى قبل از اينكه حضرت در لباس بشر بيايند، اين جنگ بين فرماندهان تحت فرمان ايشان و سردرمداران كفر بوده است؛ ولى الآن درگيرى بين خود فرماندهان كلّ است. وقتى كه كار به اينجا رسيد، درگيرى به نقطه اوج رسيده است و يك طرف پيامبر و در طرف ديگر، خود دشمنان ايشان به ميدان آمده‌اند.

جبهه كفر به دو قسمت كفر و نفاق تقسيم شده است و گرچه در اين درگيرى، مديريت حضرت رسول اكرم (ص) تا قبل از ظهور اين بود كه جبهه نفاق را تحمّل كرده و با آنها مدارا كنند؛ امّا اين‌طور نيست كه اينها از هم جدا شده باشند؛ جريان نفاق ظاهر حق را پذيرفته و باطن حق را انكار كرده است و اسلامى كه او مى‌گويد، اسلامى كه خدا مى‌فرمايد، نيست.

خداوند در قرآن كريم مى‌فرمايد:

«أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً؛[١]

آيا ندانسته‌ايد كه خدا آنچه را كه در آسمان‌ها و آنچه را كه در زمين است، مسخّر شما ساخته و نعمت‌هاى ظاهر و باطن خود را بر شما تمام كرده است؟»

مطابق روايات، مراد از نعمت ظاهرى، همين ظاهر دين است و نعمت باطنى، نعمت ولايت است و جريان نفاق، باطن دين را انكار مى‌كند؛ لذا صف‌آرايى متقابل شكل مى‌گيرد.

نعمت عظيم ولايت، زنده كننده زمين‌

در آيات «سوره ابراهيم» نيز همين نگاه قرآن به اين واقعه وجود دارد:

«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ؛[٢]

آيا به كسانى كه [شكر] نعمت خدا را به كفر تبديل كردند و قوم خود را به سراى هلاكت درآوردند، ننگريستى؟ [در آن سراى هلاكت كه‌] جهنّم است [و] در آن وارد مى‌شوند و چه بد قرارگاهى است!»

نعمت ياد شده در اين آيه، نعمت ولايت است كه با نبىّ اكرم (ص) به نقطه كمال و تمام خودش رسيده و صراط مستقيم و نعمتى است كه خدا به اوليا و انبيا داده است. اين نعمت بايد در عالم، تجلّى پيدا مى‌كرد و انبياى گذشته تنها گوشه‌اى از حجاب روى اين نعمت را كنار زده بودند و حقيقتش را مكشوف نكرده بودند؛ ليكن باب اين نعمت توسط نبىّ اكرم (ص) گشوده شد و ايشان مأمور شدند از حقيقت آن پرده‌بردارى كنند و كسى هم جز ايشان نمى‌توانست اين كار را انجام دهد.

اين نعمتى بود كه باعث مى‌شد از همين دنيا مردم وارد جنّت شوند و تا آخرت هم اين جنّت كشيده مى‌شد؛ ليكن جريانى در مقابل آمد و اين نعمت را تبديل به كفركرد و حضرت به ميدان آمدند كه اين انحراف را برگردانند تا نعمت دوباره جايگزين شود و اين كار را به خوبى انجام دادند و تأثير كار حضرت اين است كه رفته رفته تا وقتى حضرت امام زمان (عج) ظهور مى‌كنند، اين نعمت مورد توجّه قرار مى‌گيرد و درهاى نعمت به روى مردم باز مى‌شود. زمينى كه به واسطه كفر مرده بود، زنده مى‌شود؛ زيرا در حقيقت، كافر مُرده است، هرچند كه ظاهراً زنده باشد:

«وَما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ؛[٣]

و تو كسانى را كه در گورهايند، نمى‌توانى شنوا سازى.»

زمانى كه مدار نعمت تبديل به كفر شد، اهل زمين ميّت مى‌شوند و زمين مى‌ميرد؛ امّا وقتى كلمه روح و ولايت در زمين ظاهر شد، زمين زنده مى‌شود؛ زيرا اهل زمين مجدّداً به ايمان مى‌رسند، با جريان حقيقت ولايت و حيات كه مكرّراً در قرآن كريم به معنى ولايت آمده است و به زمين باز مى‌گردد؛ چنان‌كه آيات فراوانى به اين نكات اشاره دارد:

«قُلْأَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ؛[٤]

بگو: «به من خبر دهيد، اگر آب [آشاميدنى‌] شما [به زمين‌] فرو رود، چه كسى آب روان برايتان خواهد آورد؟»

«يُنَزِّلُعَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى‌ قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ؛[٥]

[به ياد آوريد] هنگامى را كه [خدا] خوابِ سبك آرامش‌بخشى كه از جانب او بود، بر شما مسلّط ساخت و از آسمان، بارانى بر شما فرو ريزانيد تا شما را با آن پاك گرداند و وسوسه شيطان را از شما بزدايد و دل‌هايتان را محكم سازد و گام‌هايتان را بدان استوار دارد.»

كه مراد از آب در اين دو آيه، ولايت امام است، و نيز آيه شريفه‌ «فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللهِ كَيْفَ يحْىِ الارْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ ذلِكَ لَمُحْىِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْ‌ءٍ قَديرٌ؛[٦]

پس به آثار رحمت خدابنگر كه چگونه زمين را پس از مرگش زنده مى‌گرداند. در حقيقت، هم اوست كه قطعاً زنده‌كننده مردگان است و اوست كه بر هر چيزى تواناست.»

وقتى كه باران مى‌بارد، آثار رحمت خدا جارى مى‌شود و زمين زنده مى‌شود. اين رويشى كه با باران هست و با نسيم بهارى نمايان مى‌شود، از آثار مراتب پائين رحمت الهى است. در روايات مى‌فرمايند: «الامام سحاب الماطر؛[٧] امام آن ابر بارنده است. آن باران فراوان است كه وقتى در سرزمين انسان‌ها ببارد، آن سرزمين‌ها زنده مى‌شود.»