ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٥ - ١٤ نبراس الزّائر
منابع زيارت ناحيه مقدّسه
زيارت ناحيه مقدّسه وارده از امام هادى (ع) در منابع فراوان آمده است كه به شمارى از آنها در اينجا، اشاره مىكنيم:
١. المزار الكبير
شيخ مفيد، محمّدبن محمّدبن نعمان (٣٣٦- ٤١٣ ه. ق.) در كتاب «المزار الكبير» كه اخيراً براى اوّلين بار به چاپ رسيده[١] متن كامل اين زيارت را نقل فرموده است.[٢]
٢. المزار الكبير
ابوعبدالله محمّدبن جعفر مشهدى، متوفّاى بعد از ٥٩٤ ه. ق. متن كامل اين زيارت را از طريق دو تن از مشايخ خود، از ناحيه مقدّسه نقل كرده است:
١) شيخ جليل القدر، عالم بزگوار، ابوالفتح محمّدبن محمّد جعفريّه، أدام الله عزّه، از شيخ فقيه عمادالدّين محمّدبن ابىالقاسم طبرى، از ابوعلى حسنبن محمّد (فرزند شيخ طوسى).
٢) با سند عالى، شيخ فقيه، ابوعبدالله حسينبه هبة اللهبن رطبه، رضىالله عنه، از حسنبن محمّد (پسر شيخ طوسى)، از ابوجعفر محمّد طوسى، از ابوعبدالله محمّدبن احمدبن عياش (ره)، از شيخ صالح ابومَيسور ابن عبدالمُنعِمبن نُعمان مُعادى (ره)، روايت كرده كه گفت:
پس از درگذشت پدرم، من نوجوان بودم، از ناحيه مقدّسه، براى زيارت مولايم امام حسين (ع) و ديگر شهداء، رضوان الله عليهم، استيذان نمودم. از ناحيه مقدّسه، به دست محمّدبن غالب اصفهانى، در سال ٢٥٢ ه. ق. (توقيعى) براى من وارد شد، كه در آن آمده بود:
«بسم الله الرَّحمن الرَّحيم. چون اراده كردى كه شهداء، رضوان الله عليهم را زيارت كنى، پس در قسمت پائين پاى امام حسين (ع) كه قبر حضرت على اكبر (ع) مىباشد، روى به قبله بايست كه عمده شهيدان در آنجا مدفون هستند، آنگاه به سوى قبر حضرت علىبن الحسين (ع) اشاره كن و بگو: السّلام عليك يا اوّل قتيل ....»[٣]
٣. اقبال الأعمال
سيّدبن طاووس، متوفّاى ٦٦٤ ه. ق. در كتاب گرانسنگ «اقبال»، اين زيارت را با سلسله اسنادش، از جدّ بزرگوارش، شيخ الطّائفه، شيخ طوسى، قدس سرّه، از شيخ ابوعبدالله محمّدبن عيّاش، از شيخ صالح، ابومنصوربن عبدالمنعمبن نعمان بغدادى، روايت كرده است كه گفت:
به سال ٢٥٢ ه. ق. در ايّام در گذشت پدرم، كه من نوجوان بودم، توسط شيخ محمّدبن غالب اصفهانى، در پاسخ استيذان من، پيرامون زيارت اباعبدالله (ع) و ديگر شهدا، رضوان الله عليهم، از ناحيه مقدّسه براى من خارج شد كه هر وقت خواستى زيارت شهدا را ...[٤]
٤. مصباح الزّائر
سيّدبن طاووس در كتاب «مصباح» نيز همان متن را به حذف سند آورده است.[٥]
٥. بحارالانوار
علّامه مجلسى، متوفّاى ١١١٠ ه. ق. متن زيارت ناحيه را از كتاب اقبال با همان سند نقل كرده است.[٦]
٦. تحفة الزّائر
علّامه مجلسى، علاوه بر دائرةالمعارف بزرگ «بحار»، در كتاب «تحفة الزّائر» نيز اين متن را به نقل از سيّدبن طاووس و ابن المشهدى آورده است.[٧]
٧. تظلّم الزّهراء
رضى الدّينبن نبىّ قزوينى، متوفّاى بعد از ١١٣٤ ه-. ق. متن كامل آن را در كتاب «تظلّم الزّهراء» كه در حكم شرح كتاب «لهوف» است، آورده است.[٨]
٨. عوالم العلوم
شيخ عبدالله بحرانى اصفهانى، شاگرد علّامه مجلسى، در كتاب «عوالم العلوم»، كه بازنويسى «بحارالانوار به سبك ديگر مىباشد، متن كامل زيارت ناحيه مقدّسه را به نقل از كتاب «اقبال» نقل كرده است.[٩]
٩. عمدة الزّائر
سيّد حيدر كاظمى حسنى، متوفّاى ١٢٦٥ ه. ق. در كتاب «عمدة الزّائر» متن كامل آن را به نقل از سيّدبن طاووس و ابن مشهدى آورده است.[١٠]
١٠. ناسخ التّواريخ
لسان الملك، ميرزا محمّد تقى مستوفى، مشهور به سپهر، متوفّاى ١٢٩٧ ه. ق. در كتاب «ناسخ التّواريخ»، جلد امام حسين (ع)، متن كامل آن را به نقل از سيّدبن طاووس آورده است.[١١]
١١. الدّعا و الزّيارة
آيت الله حاج سيّد محمّد شيرازى، قدّس سرّه، متوفّاى ١٤٢٢ ه. ق. متن كامل آن را در كتاب «الدّعاء و الزّيارة» به نقل از سيّدبن طاووس روايت كرده است.[١٢]
١٢ انصار الحسين (ع)
شيخ محمّد مهدى شمسالدّين، متوفّاى ١٤٢٢ ه. ق. در كتاب «انصار الحسين (ع)» متن كامل آن را نقل كرده است.[١٣]
كتاب انصار الحسين (ع) چندين بار به فارسى ترجمه شده و ترجمه كامل زيارت ناحيه مقدّسه در آنها آمده است.[١٤]
١٣. رمز المصيبه
مرحوم سيّد محمود دهسرخى، متوفّاى ١٤٣٢ ه- .. ق. در كتاب «رمز المصيبه» متن آن را از كتاب «ناسخ التّواريخ» نقل كرده است.[١٥]
١٤. نبراس الزّائر
نگارنده سطور كتاب «نبراس الزّائر فى زيارة الحائر» متن كامل زيارت