يكى از علماى وهّابيت كه نقش مهمّى در احياى تفكٌرات ابن‌تيميه و شاگردش، ابن‌قيّم جوزيه، و محمّدبن عبدالوهّاب داشته، عبدالعزيزبن‌باز است كه نزد وهّابيان به مفتى اعظم مشهور است. وهّابيان از وى به عنوان عالم جليل القدر شيخ الإسلام و المسلمين مفتى اوّل داخل و خارج كشور، علامّه محدّث فقيه ياد مى‌كنند و مى‌گويند:

بن‌باز، مرجع علما بود و هرگاه براى آنها مشكلات علمى پيش مى‌آمد، جهت حلّ آن به او رجوع مى‌كردند.

در ١٤٠٢ ه- .. ق. ملك فيصل و در سال ١٤١٢ ه- .. ق. ملك فهد از او به خاطر خدماتش به وهّابيت قدردانى كردند.

براى اينكه بيشتر با او آشنا شويم، زندگينامه، فعّاليت‌ها، فتواها و تفكّرات او را مرور مى‌كنيم.

زندگينامه‌

عبدالعزيزبن عبدالله‌بن عبدالرّحمن‌بن محمّدبن عبدالله‌بن‌باز در بيست و يكم نوامبر ١٩١٠ م. برابر با چهاردهم ذى‌حجّه ١٣٣٠ ه-. ق. در شهر «رياض عربستان سعودى» به دنيا آمد. در سال ١٩١٣ م. پدرش بازبن عبدالله و در سال ١٩٢١ م. مادرش حفصه‌بنت سميح درگذشت. در ١٩٣٦ م. عبدالعزيز ابن‌باز، بينايى خود را از دست داد.

بن‌باز بعد از مدّتى، «قرآن» را حفظ كرده و نزد سعد وقّاص بخارى، تجويد قرآن را آموخت و علوم شريعت را از مشاهير «نجد» مانند شيخ محمّدبن عبدالطّيف‌بن حسن الشيخ، شيخ صالح‌بن عبدالعزيزبن عبدالرحمن‌بن‌حسين آل‌الشيخ و الشيخ سعدبن حمد آل‌الشيخ، فرا گرفت كه بيشترين استفاده علمى را از محمودبن ابراهيم‌بن عبدالطّيف الشيخ برده است.

بن‌باز كه صرف شاگردى نزد استادان را يك نوع فريب نفس مى‌دانست، عزم خود را راسخ كرد و تلاش تحقيقى خود را از مهم‌ترين كتب اهل سنّت با جدّيت تمام ادامه داد تا اينكه در علوم شريعت، متن حديث، سند و بحث توحيد، طبق شيوه سلف و فقه حنبلى به چنان نبوغى رسيد كه از مشهورترين علماى حنفى به شمار رفت.

بن‌باز، داراى مسئوليّت‌ها و مناصب حكومتى مختلفى بوده است كه برخى از آنان عبارتند از:

١. قضاوت در منطقه «الخرج» به مدت ١٤ سال و چند ماه بين سال‌هاى ١٣٥٧ تا ١٣٧١ ه-. ق. كه زمان تعيين وى به قضاوت، جمادى الآخر سال ١٣٥٧ ه-. ق. بوده است؛

٢. تدريس در «دانشكده و آكادمى علوم رياض» از سال ١٣٧٢ ه-. ق. تا سال ١٣٨٠ ه-. ق. در علوم فقه توحيد و حديث؛

٣. نايب رئيس «دانشگاه اسلامى مدينه منوّره» از سال ١٣٨١ ه-. ق. تا سال ١٣٩٠ ه-. ق.؛

٤. رياست «دانشگاه اسلامى مدينه» از سال ١٣٩٠ ه-. ق. تا ١٣٩٥ ه-. ق. بعد از وفات رئيس دانشگاه، شيخ محمّدبن ابراهيم آل الشيخ در رمضان ١٣٨٩ ه-. ق؛

٥. رئيس كلّ ادارات پِژوهش‌هاى علمى و فتوا و تبليغ و ارشاد توسط حكم پادشاه در تاريخ ١٤/ ١٠/ ١٣٩٥ ه-. ق. كه اين منصب تا سال ١٤١٤ ه-. ق. ادامه داشت. گفتنى است كه اين منصب، هم‌رتبه وزير است؛

٦. مفتى اعظم عربستان و رئيس «هيئت بزرگان علماى اسلامى» و رئيس «اداره پِژهش‌هاى علمى و فتوا و تبليغ و ارشاد»

همچنين صاحب مناصب بسيار ديگرى در مجالس علمى و اسلامى بوده است كه عبارتند از:

١. رئيس «هيئت بزرگان علماى اسلامى» (هيئت كبار العلماء)؛

٥. رياست «مجمع فقهى اسلامى» كه زيرمجموعه سازمان «الرابطه للعالم الاسلامى» است؛

٦. عضو هيئت مديره دانشگاه اسلامى مدينه منوّره؛