ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٣ - چهار روز برتر در قيامت
او و زير لواى او جمع مىشوند و او كسى است كه زمين را پس از آنكه از ظلم و ستم لبريز شده، پر از عدل و داد مىكند. اين است معناى روزها و ايّام، مبادا با آنها در دنيا دشمنى كنيد كه آنها نيز در آخرت، با شما دشمنى خواهند كرد.»[١]
اگرچه برخى از اهل علم نامگذارى ايّام به اسامى حضرات معصومان (ع) را از باب كنايه و مجاز دانسته و اين امر را از باب توسّل به ائمّه تعريف كردهاند؛ امّا متذكّر اين معنا بايد بود كه بهرغم دريافت ظاهرانگارانه انسان عصر جديد به اين آيات و نشانههاى جاندار و بىجان، آنان در خود و با خود، ذكرى دارند و بشر را متذكّر معانى خاصّى مىشوند.
بهرغم عادت ساكنان جهان معاصر و انسان عصر حاضر، نزد اهل حكمت هيچ اسمى بى مسمّا و هيچ لفظى بىمعنا نيست و نامگذارىها، پيش از آنكه وجهه جعلى، اعتبارى و قراردادى انسانى داشته باشند، در منظومه دريافتهاى مقدّس و سنّتى، از وجههاى حقيقى برخوردارند. به زبان ديگر و در واقع، هر امر ظاهرى، نسبتى با امر باطنى و پوشيده دارد.
در سنّت حكما و اولياى گذشته، به تبع دريافتهاى وحيانى، اسامى و الفاظ، بازگوكننده مقام و منزلت خاصّ مسمّاى خود، در عالم وجود هستند. اين معنا در نامگذارى حضرات معصومان (ع)، به نحو خاصّى جلوه مىكند. شايد بتوان گفت: هر يك از ايّام، به دليل نسبتى كه با هر يك از حضرات معصومان (ع) پيدا كردهاند، انسان را چنانچه غفلت نكند، متذكّر و متوجّه يكى از آن برگزيدگان خداوند متعال مىكنند.
ايّام نشانشده
در سراسر سال، ايّام ديگرى به نحو خاص، نشان شده و جلوه مىكنند؛ مانند اعياد مذهبى (روز غدير، روز فطر و ...)، نهم ربيع و ماههاى حرام.
اين ايّام، در هر فصلى و ماهى از سال كه مىرسند، آدمى را متذكّر معانى و مفاهيمى خاص مىكنند و حتّى حسب سنّتهاى مانده از عهد كهن يا سنّتهاى مرسوم مذهبى، انجام اعمال ويژهاى را بر انسانها مقرّر كرده و انسانها نيز آنها را مراعات مىكنند؛ چنانكه ماههاى حرام در عهد جاهلى و پيش از ظهور اسلام و بعثت نبىّ اكرم (ص) نيز مرسوم بوده و اسلام نيز حكم تحريم جنگ در آن ماهها را لغو ننمود و حتّى آن را تأييد و بر آن تأكيد كرده است. با اينهمه، آيا مىتوان ميان ايّام خاص و ساير ايّام در طول سال، تفاوتى قائل نشده و آن همه را حاصل خرافه دانست؟
به دو روايت زير از قول دو معصوم بزرگوار (ع) درباره شمار ماههاى حرام و ممنوعيت تغيير و تبديل ايّام، توجّه فرمائيد. اين روايات، نسبت ميان ايّام و اراده و مشيّت الهى، در مخصوص گردانيدن آن ايّام و مقرّر ساختن آدابى ويژه براى آن ايّام را مىنمايانند:
تبديل و تغيير در ماههاى حرام كفر است
از اميرمؤمنان على (ع) نقل شده است كه فرمودند:
«عِبَادَ اللَّهِ اعْلَمُوا أَنَّ يَسِيرَ الرِّيَاءِ شِرْكٌ وَ أَنَّ إِخْلَاصَ الْعَمَلِ الْيَقِينُ وَ الْهَوَى يَقُودُ إِلَى النَّارِ وَ مُجَالَسَةَ أَهْلِ اللَّه ...؛[٢]
اىبندگان خدا! بدانيد كه مقدار اندكى رياكارى، شرك است و همانا خالص نمودن عمل، يقين است. هواى نفس، (آدمى را) به دوزخ كشاند و همنشينى با جماعت خوش گذران، قرآن را از ياد ببرد و شيطان را حاضر سازد و تأخير و تبديل ماههاى حرام به ماهى ديگر، افزايش در كفر است و كردار سركشان، موجب خشم خداوند است و خشم خداى به سوى آتش كشاند و گفتوگوى با زنان، سرانجامش گرفتارى است و نيز دلها را منحرف مىكند و نگاه پيوسته به آنان، روشنايى ديده دل را مىربايد و نگاه چشمها از دامهاى شيطان است و همنشينى با سلطان، آتش خشم الهى را برافروزد.»
شماره ماهها در لوح الهى ثبت است
از رسول اعظم (ص) نقل است كه فرمودند:
«ايّها النّاس! إِنَّمَا النَّسِىءُ زِيادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عاماً لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ ...؛[٣]
همانا نسىء (كبيسه كردن سال و تغيير دادن ماه حرام) افزايش در كفر است كه كافران به آن وسيله، به گمراهى كشيده مىشوند؛ زيرا در سالى آن [ماه] را حلال مىشمارند و در سالى حرام تا [ظاهراً] با شماره ماههايى كه خداوند حرام گردانده است، برابر كنند. به راستى، زمان چرخيده تا بدان وضعى رسيده است كه خداوند آسمانها و زمين را آفريد (و حجّ به ماه ذىحجّه افتاد). «بدانيد كه شماره ماهها نزد خداوند در كتاب الهى [لوح محفوظ از] روزى كه آسمانها و زمين را آفريده است، دوازده ماه است، كه از آن چهار ماه حرام است» [٤] سه ماه پىدرپى، ذىقعده و ذىحجّه و محرّم و يكى تنها، رجب ميان جمادى و شعبان. هان [اى مردم!] آيا پيام را رساندم؟ ... بارالها! گواه باش.»
شرافت بخشيدن به بعضى از ايّام، جعل خداوند حكيم است. نگارنده به اين ايّام، با عنوان ايّام نشان شده ياد مىكند.
شرافت و تقدّس در ميان عموم سنّتهاى كهن و دينى، مخصوص و منحصر به ايّام نيست. به جز اين، اماكن مقدّس، اشياء مقدّس، اشخاص مقدّس، اعداد مقدّس و اعمال مقدّس و شرافت يافته و نشان شده نيز قابل شناسايى و تجربهاند. در اسلام نيز مصاديق اين شرافت و تقدّس زمانى و مكانى فراوانند.
چهار روز برتر در قيامت
از مفضّلبن عمر منقول است كه حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند:
«در روز قيامت، چهار روز را با نهايت حسن و زينت در صحراى محشر حاضر سازند؛ به نحوى كه عروس را به حجله برند و آن روز، فطر، اضحى، جمعه و غدير است و روز غدير در ميانه اين روزها، مانند ماه شب چهارده باشد، در ميان كواكب و به درستى كه حق سبحانه و تعالى موكّل مىسازد روز غدير خم و فرشتگان مقرّب را و سيّد ايشان در آن روز، جبرئيل (ع) خواهد بود و موكّل مىگرداند به غدير خم پيغمبران مرسل را و سيّد ايشان در آن روز، حضرت محمّد (ص) خواهد بود و همچنين اوصياى پيغمبران را و سيّد ايشان، حضرت اميرالمؤمنين (ع) خواهد بود و متابعان انبيا را و سيّد ايشان، سلمان و ابوذر و مقداد و عمّار خواهند بود و آن را به بهشت برند؛ چنانكه شبانان گوسفندان خود را به آب و علف برند.»[٥]