ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - نرم
اينترنت ملّى
يك اصل ساده در قواعد نظامى وجود دارد كه در هنگام جنگ، به خصوص جنگ نيمه سخت و نرم، افراد درگير در صحنه، آن را رعايت مىكنند. در واقع اگر از اين قاعده بسيار ساده و بسيار مهم غفلت شود، احتمال شكست در رويارويى با دشمن بسيار بالا است. اين استراتژى جنگى داراى دو مؤلّفه زمين بازى و قواعد بازى مىباشد كه از ماتريس اين دو با هم، چهار حالت مختلف حاصل مىشود كه اوّلين آن، ايدهآلترين و آخرين آن، شكست را به صورت حتمى، با خود به همراه مىآورد. اين چهار حالت به اختصار در زير آمده است:
١. اگر در هنگام نبرد، دشمن در زمين شما باشد و مجبور به بازى با قواعدى شود كه شما آن را تعيين كردهايد، در اين صورت، بُرد شما تقريباً قطعى است؛
٢. اگر دشمن در زمين شما بازى كند، امّا با قواعدى كه خود تعيين كرده است، در اين حالت، شما يك برترى داريد و حريف شما نيز كه با قواعد خود با شما روبهرو شده است، يك برترى دارد؛
٣. اگر حريف، در زمين خود باشد، امّا مجبور به بازى با قوانين شما باشد؛
٤. و اگر شما در زمين حريف باشيد و به دليل نداشتن تدبير، مجبور به بازى با قواعد او باشيد.
حالت چهارم مثال حالت ايران در قضيه اينترنت مىباشد. به دلايل متعدّد، تا به امروز به جز بر روى ورق، فكر، كار و عملى جدّى براى برطرف كردن اين بازى باخته، نشده است.
با توجّه به الزامات سند چشم انداز بيست ساله، در سال ١٣٨٩ ه-. ش. موضوع شبكه ملّى اينترنت، با نام جديد «شبكه ملّى اطّلاعات» مطرح و كلّيات آن نيز در مادّه ٤٦ برنامه پنجم توسعه مطرح گرديد. برنامه پنجم توسعه، وزارت ارتباطات و فناورى اطّلاعات را ملزم به ايجاد شبكه ملّى اطّلاعات كرده است. در مادّه ٤٦ برنامه پنجم توسعه، اين وزارتخانه مكلّف شده است نسبت به ايجاد و توسعه شبكه ملّى اطّلاعات و مراكز و داده داخلى امن و پايدار با پهناى باند مناسب با رعايت موازين شرعى و امنيّتى كشور، اقدام مناسب را انجام دهد.
هنگامىكه انسان نيازى پيدا مىكند، شروع به پرسيدن سؤال كرده و براى رفع نياز خود، اقدام مىكند. در ايران نيز بحث در مورد اينترنت ملّى به دليل وجود نيازى مهم به وجود آمده است. در زير، اين نيازها را در دو بُعد نيمه سخت و نرم مورد بررسى قرار مىدهيم.
نيمه سخت
منظور از جنگ نيمه سخت، بيشتر متوجّه نبردى خاموش در حوزه اينترنت است كه بين دولتها با يكديگر در حال وقوع است؛ به طور مثال به خبرى كه در زير، به نقل از راشا تودى آمده است، دقّت كنيد:
برنامه ايران براى دستيابى به اينترنت خصوصى، در پى حملات سايبرى اخير به زيرساختهاى اين كشور، صورت گرفته است. اوايل سال ٩١ م. اسرائيل و آمريكا سيستمهاى رايانهاى دولتى ايران را مورد هدف بدافزار بسيار مخرّب «فليم» قرار دادند. «نيويورك تايمز» نيز چندى قبل خبر داده بود كه آمريكا پشت پرده حمله ويروس «استاكسنت» كه سال گذشته تأسيسات غنىسازى اورانيوم ايران را به تعطيلى كشاند، قرار دارد.
ايران در آن سال، به دليل رعايت نكردن قواعد بازى، ضربهاى كارى از دشمن خود دريافت كرد و متحمّل ضرر شد و پس از آن، به دنبال راهى براى پيشگيرى از ضربات بعدى را در دستور كار خود قرار داد.
نرم
امّا در حوزه جنگ نرم، قضيه بسيار پيچيدهتر است و در اين مورد، به بيان يك مثال (مشتى نشانه خروار) براى روشن شدن نياز ايران به اينترنت ملّى، به عنوان يك سخت افزار و مجموعهاى از نرم افزارها اعمّ از موتور جستوجو، شبكه اجتماعى، دولت الكترونيك و ... مىپردازيم.
به نظر شما تا قبل از شيوع استفاده از اينترنت، به منظور ايجاد ارتباط با ديگران در قالب شبكههاى اجتماعى، اگر كشورى قصد داشت در مورد موضوعى خاص در داخل كشورى ديگر، تحقيقاتى صورت دهد، بايد چه اقداماتى صورت مىداد؟ ممكن است آن كشور، مورد مطالعاتى را قبلًا خود در دسترس عموم قرار داده باشند، همانند سرشمارى نفوس و مسكن كه هر ده سال صورت مىگيرد و آمار آن در اختيار عموم قرار داده مىشود (البتّه نه تمام آن). اگر اين چنين اطّلاعاتى در اختيار نباشد، با استفاده از عوامل خود در آن كشور، اقدام به جمعآورى اطّلاعات و پايش مردمى مىكنند و به طور مثال، با پرسيدن سؤالات مورد نظر خود از دو هزار نفر (در بهترين حالت) يك جامعه آمارى به دست مىآورد و سپس آن را به كلّ جامعه بسط مىدهند؛ امّا امروزه، با گسترش استفاده از شبكههاى اجتماعى مجازى، رسيدن به يك جامعه آمارى چند ميليونى، راحتتر و كمهزينهتر از مدل قبلى شده است. طبق آمار غير رسمى در «شبكه اجتماعى فيسبوك»، بيش از يازده ميليون كاربر ايرانى وجود دارند. كاربرانى كه به طور عمده، دچار در هم تنيده كردن حريم خصوصى و عمومى شده و بىمهابا در حال كامل كردن جامعه آمارى و اطّلاعاتى دشمنان هستند. مىتوان گفت ميزان شناختى كه دشمنان جمهورى اسلامى در حال حاضر از جامعه ايرانى در اختيار دارند، در طول تاريخ بىسابقه بوده است. فردى صاحب نفوذ و مطلّع اين چنين بيان مىكرد كه در گذشته، رسيدن به اطّلاعات در مورد شخصى خاص در داخل ايران، توسط سيستمهاى جاسوسى