بيت المقدّس قبله اوّل مسلمين بود و پس از مهاجرت به مدينه در سال دوم در مسجد بنى سلمه در شهر مدينه، به فرمان خداوند، قبله مسلمين از مسجدالاقصى به مسجدالحرام (خانه كعبه در مكّه) تغيير يافت كه شايد خلع سلاح كردن يهود از مهم‌ترين دلايل آن بوده است؛ زيرا مسلمانان را به خاطر نمازگزاردن به قبله آنان تحقير مى‌كردند.

پس از رحلت پيامبر، خليفه اوّل، سپاهى را روانه سوريه و فلسطين كرد كه با درگذشت او، در زمان خليفه دوم، سوريه و بيت المقدّس به دست مسلمين افتاد و روميان در آنجا شكست خوردند. اهالى شهر مقاومت زيادى كردند امّا طولانى شدن محاصره و مشكل غذا و شيوع بيمارى و ... آنان را مجبور به تسليم شدن كرد. خليفه دوم با مركب و لباسى بسيار ساده وارد شهر شد كه تعجّب اهالى را برانگيخت و قرارداد صلح منعقد شد. خليفه نسبت به اهالى رفتار بسيار ملايمى داشت و از آن سال (يعنى سال ١٥ هجرى) فلسطين در دست مسلمانان بود. در معاهده صلح، مسيحيان در اعمال مذهبى خود آزاد بودند. ساكنان اين شهر را عمدتاً مسلمانان عرب تشكيل مى‌دادند و براى مسلمانان نيز قدس به خاطر اينكه قبله اوّل بود، بسيار معزّز و مقدّس شمرده مى‌شد.

بيت المقدّس و جنگ‌هاى صليبى‌

بهانه جنگ‌هاى صليبى، كه تا دو قرن، در چند نوبت دامنه يافت، اختلاف ميان مسلمانان و مسيحيان بر سر امكنه مقدّس بود. دروازه‌هاى بيت المقدّس، كه در قرن اول هجرى به تصرّف مسلمانان درآمده بود، تا اوايل قرن پنجم هجرى، براى زيارت، به روى مسيحيان باز بود. در اين اوان مشكلاتى بر سر راه زايران مسيحى پديد آمد و سرانجام سلاجقه، پس از استيلا بر اورشليم، راه زيارت را بر مسيحيان بستند. در همين سال‌ها امپراطورى بيزانس نيز در معرض تهديد مسلمانان قرار گرفت و موجب شد كه از مسيحيان مغرب يارى بخواهد و پاپ اوربانوس دوم پيروان خود را به جهاد و تصرف اورشليم فراخواند.

تشتّت و بى‌ثباتى اثر خود را بخشيد و مسيحيان در نخستين جنگ صليبى، در سال ٤٩٢ ق. بيت المقدّس را به تصرّف درآوردند و مملكت لاتينى اورشليم را در قلب دنياى مسلمانان، در شام و فلسطين، بنيان نهادند و تا سال ٥٨٣ ق. كه صلاح الدّين ايّوبى بيت‌المقدّس را باز پس گرفت، بر عده اى از بلاد اسلامى فرمان راندند. از آن پس نيز حكومت آنان تا صد سال ديگر، هرچند با دامنه‌اى بس محدودتر، ادامه يافت.

قدس در قرون اخير

پس از چندى، با ظهور سلاطين عثمانى تركيه و نفوذ آنان در كشورهاى اسلامى، بيت‌المقدّس نيز به تصرف آن سلاطين درآمد. تسلّط امپراطورى عثمانى به مدت چهارقرن و اندى بر قدس و سراسر فلسطين ادامه يافت. در اواخر قرن نوزدهم، شورش‌هاى متعدّدى در فلسطين- به ويژه قدس- به وجود آمد. سياست حكومت انگلستان كه تا آن زمان بر محور حمايت و حفظ تماميّت ارضى امپراطورى عثمانى در آسيا دور مى‌زد، ناگهان تغيير كرد و خود، قدرتى در برابر دولت عثمانى شد.

دولت انگلستان توانست با سياست‌هاى خود، در سال ١٩١٧ قيمومت و سرپرستى سرزمين فلسطين را در اختيار بگيرد. پس از چندى عدّه‌اى از يهوديان، انديشه «ملّت واحد يهود» را مطرح و براى تشكيل كشورى مستقل براى استقرار آن ملّت، اقداماتى را شروع كردند كه مورد تشويق و حمايت جدّى دولت انگليس قرار گرفت. اين عدّه، گرفتن كمك‌هاى مالى از يهوديان ثروتمند را آغاز نموده، براى پيشبرد مقاصد خود حزبى تشكيل دادند و نام صهيون را كه نام كوهى در جوار بيت المقدّس است بر خود نهادند. اينان در پى رسيدن به‌