به والدينش ستم و در عين حال به دوستش خدمت و نيكى مى‌كند و آنجاست كه ستاره گناه‌كارى طلوع مى‌كند، چيزى جز شكايت كردن از خدا ديده نخواهد شد، قلب‌هاى مردم كاملًا با ترس و حقّه‌بازى عجين گشته است».[١]

تلاش‌هاى شيطان پس از ظهور حضرت مهدى (ع)

پس از ظهور حضرت مهدى (ع)، تلاش‌هاى شيطان براى وفاى به عهدى كه با خداوند براى گمراه كردن آدميان بسته همچنان ادامه دارد. در آستانه ظهور شيطان كارى انجام مى‌دهد كه در سرنوشت مردم بسيار تأثيرگذار است. صبح‌گاه روز بيست و سوم ماه رمضان، پيش از ظهور، جبرئيل (ع) با نداى اعجازگونه‌اى حجّت را بر مردمان تمام كرده، به نويد ظهور حضرت مهدى (ع) را همه ايشان مى‌دهد. عصرگاهان، ابليس براى مقابله با اين ندا به ميدان آمده، او هم، راه پيوستن به سپاه دشمنان حضرت مهدى (ع) را نشان مى‌دهد. اين ماجرا از زبان امام باقر (ع) چنين نقل شده است: «... صدا، صداى جبرئيل روح الامين است و صدا در شب جمعه بيست و سوم ماه رمضان خواهد بود. درباره آن شك نكنيد، گوش فرا دهيد و اطاعت كنيد. در انتهاى روز، صداى ابليس ملعون [شنيده مى‌شود] كه ندا مى‌دهد: آگاه باشيد كه فلانى مظلومانه كشته شد تا مردم را به شك بيندازد و آنها را مبتلا به فتنه كند».

سپس حضرت ادامه مى‌دهند: «... صدايى از آسمان به گوش مى‌رسد كه صداى جبرئيل است و به نام صاحب اين امر و پدرش و صدايى كه از زمين شنيده مى‌شود و آن صداى ابليس است كه به نام فلانى ندا مى‌دهد كه مظلومانه كشته شد ولى با آنان به دنبال فتنه است».[٢]

به عبارت ديگر، او بلافاصله پس از صيحه آسمانى حضرت جبرئيل براى جلوگيرى از همراهى مردم با امام عصر (ع)، بانگ برمى آورد و برخى از مردم را فريب مى‌دهد. پس از اين دو بانگ از آسمان، مردم جهان آرام آرام در دو سپاه حق و باطل صف‌بندى مى‌شوند.

پايان زندگى شيطان‌

به تصريح روايات، پايان يافتن زندگى شيطان در دستان حضرت صاحب الامر (ع) است. حضرت مهدى (ع) در پى گسترش عدل و داد در زمين هستند و براى رسيدن به اين هدف پاك و مقدس كارهاى مختلفى انجام مى‌دهند كه از جمله آنها جنگيدن با موانع تحقّق عدالت جهانى است. از اهمّ جنگ‌ها مى‌توان به موارد زير اشاره كرد: جنگ با سفيانى، سپس با يهوديان، سركوب دجّال و نابود كردن يأجوج و مأجوج و در آخر، جنگ با ابليس آغاز مى‌شود كه نتيجه آن هلاكت شيطان است.[٣] اسحاق بن يعقوب مى‌گويد: «از امام صادق پرسيدم: اينكه خداوند به شيطان فرمود منتظر وقت معلوم باش، اين وقت معلوم كى خواهد بود؟ حضرت فرمودند: روز قيام قائم ماست. وقتى خداوند او را برانگيخته مى‌كند و آماده قيام است، در مسجد كوفه است. در آن وقت شيطان در حالى كه با زانوهاى خود راه مى‌رود به آنجا مى‌آيد و مى‌گويد: اى واى، از خطر امروز! قائم پيشانى شيطان را گرفته و گردنش را مى‌زند. آن موقع روز وقت معلوم است كه مدّت او به آخر مى‌رسد».[٤]

شيطان در اين نبرد، از تمام ياران جنّى و انسى خود بهره مى‌برد امّا همان طور كه ديديم او در اين جنگ، شكست بزرگى را پذيرا و به دستان مبارك حضرت صاحب‌الزّمان (ع) نابود مى‌شود.

با توجه به اينكه شيطان به دست حضرت مهدى (ع) كشته مى‌شود و از همان زمان خلقت آدم او از اين فرجام با خبر بوده، همواره با تمام كسانى كه به طور خاص در مسير تبليغ و ترويج ولايت و به خصوص حضرت مهدى (ع) گام برداشته‌اند دشمنى مى‌كرده و از هر طريقى براى رهزنى كسانى كه در اين وادى گام برداشته‌اند، كوتاهى نورزيده است. از همين رو، جا دارد كه كمى بيشتر و دقيق‌تر به اطراف خود بنگريم و مواظب تلبيس و تدليسات اين دشمن قسم‌خورده خود باشيم.

شيطان در قيامت‌

پس از برپايى قيامت و صحراى محشر، شيطان هم مانند ديگر مردم كه محشور مى‌شوند، محشور مى‌شود. جالب است بدانيم وى مردم فريب خورده و پيروان خويش را ملامت مى‌كند: «و شيطان، هنگامى كه كار تمام مى‌شود، مى‌گويد: «خداوند به شما وعده حق داد، من به شما وعده (باطل) دادم و تخلّف كردم! من بر شما تسلّطى نداشتم، جز اينكه دعوتتان كردم و شما دعوت مرا پذيرفتيد! بنابر اين، مرا سرزنش نكنيد؛ خود را سرزنش كنيد! نه من فريادرس شما هستم، و نه شما فريادرس من! من نسبت به شرك شما درباره خود، كه از قبل داشتيد، (و اطاعت مرا همرديف اطاعت خدا قرار داديد) بيزار و كافرم! مسلّماً ستمكاران عذاب دردناكى دارند!». ١٩

پى‌نوشت‌ها:

[١]. سوره كهف (١٨)، آيه ٥٠.

[٢]. سوره بقره (٢)، آيه ٣٤.

[٣]. نهج البلاغه ترجمه محمد دشتى، خ ١٩٢.

[٤]. همان.

[٥]. سوره اعراف (٧)، آيه ١٢.

[٦]. همان، آيه ١٣.

[٧]. سوره ص (٣٨)، آيات ٨١- ٧٩.

[٨]. همان، آيه ٨٢ و ٨٣.

[٩]. سوره طه (٢٠)، آيات ١١٨ و ١١٩.

[١٠]. سوره بقره (٢)، آيه ٣٥.

[١١]. سوره طه (٢٠)، آيه ١٢٠.

[١٢]. سوره اعراف (٧)، آيه ٢٠.

[١٣]. بحارالانوار، ج ٧٨، ص ٢٧٩.

[١٤]. بشارة الاسلام، ص ٢٥؛ منتخب الاثر، ص ٤٣٢ به نقل از شش ماه پايانى، ص ٢٩؛ لازم به ذكر است اين روايت بسيار مفصل بوده و براى مطالعه لازم است علاقه‌مندان به منابع ياد شده مراجعه نمايند.

(١٥). نعمانى، غيبت، ص ١٧- بحارالانوار، ج ٢، ص ٢٣١.

[١٦]. براى دست يابى به اطلاعات بيشتر از مقاله از ظهور تا قيامت، ماهنامه موعود، شماره ٩٧ استفاده شود.

[١٧]. بحار الانوار، ج ٢، ص ٢٣١.

[١٨]. سوره ابراهيم (١٤)، آيه ٢٢.