گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٤١ - رفتارشناسی

کسی که پا از گلیم خویش فراتر ننهد همواره در عزت و سرفرازی زندگی می‌کند و دست جلوی اهل و نااهل دراز نمی‌کند.

غم‌ها و پيرى زودرس‌

قَالَ ٧ : الْهَمُّ نِصْفُ الْهَرَمِ‌؛ ‌

اندوه خوردن، نيمى از پيرى است.[١]

غم و غصه، آدمی را پیر و افتاده می‌کند؛ و هم در جسم و هم در روح او تأثیر بسزایی دارد.

اقسام مردم

قَالَ ٧ : وَ مِنْ كَلَامٍ لَهُ ٧ لِكُمَيْلِ بْنِ زِيَادٍ النَّخَعِيِّ قَالَ كُمَيْلُ بْنُ زِيَادٍ أَخَذَ بِيَدِي أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ٧ فَأَخْرَجَنِي إِلَى الْجَبَّانِ[٢] ‌ فَلَمَّا أَصْحَرَ تَنَفَّسَ الصُّعَدَاءَ[٣] ثُمَّ قَالَ يَا كُمَيْلَ بْنَ زِيَادٍ إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ أَوْعِيَةٌ[٤] فَخَيْرُهَا أَوْعَاهَا فَاحْفَظْ عَنِّي مَا أَقُولُ لَكَ‌ النَّاسُ ثَلَاثَةٌ فَعَالِمٌ رَبَّانِيٌ‌ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِيلِ نَجَاةٍ وَ هَمَجٌ‌[٥] رَعَاعٌ‌[٦] أَتْبَاعُ كُلِّ نَاعِقٍ[٧] ‌ يَمِيلُونَ مَعَ كُلِّ رِيحٍ لَمْ يَسْتَضِيئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ وَ لَمْ يَلْجَئُوا إِلَى ر

[١] . ح ١٤٣.

[٢] . صحرا، قبرستان.

[٣] . تنفسی طولانی ناشی از درد و رنج.

[٤] . ظرف.

[٥] . مگس کوچک، اشاره به حقارت و بی‌ارزشی.

[٦] . افراد بی‌سروپا و اوباش.

[٧] . صدایی که چوپان برای راندن و نهیب زدن گوسفندان سر می‌دهد. یا صدای کلاغ.